Poste-restante Rood

sterdam om onze leuzen uit te roepen. Ik ben een keer razend op Maurice als hij een half uur te laat met de handkar aan komt sjokken, net op het moment waarop iedereen naar huis dreigt te gaan. Hij kijkt mij verwonderd aan. Ik zwijg. Als hij niet had gezorgd voor het geld en voor de handkar, voor het schilderen en voor de biljetten, wat zou er dan helemaal van terecht zijn gekomen? Ik heb geen greep op hem, dat is wat mij het meeste dwars zit, terwijl wij andere keren met elkaar praten alsof wij broers zijn, met ons gemeenschappelijk leed, en onze jiddische geintjes.

Thuis ligt een telegram van Michel: Arriverons mardi 16.00. Omdat ik de Franse dagen van de week door elkaar haal denk ik dat ze woensdag komen. Ik zal ze van het station halen. Als ik dinsdagavond thuiskom zijn ze al bij ons. 'Je hebt toch wel ons telegram ontvangen?' vraagt Michel met een licht verwijt. Ik verontschuldig mijn stommiteit, en laat mijn nagels zien, die onder de verf zitten.

's Avonds gaan we naar Maurice, die ze nog niet kennen. 'Het is een goede kameraad', verzeker ik ze. Met ons vieren lopen we even later langs de Herengracht. Maurice wordt voortgetrokken door zijn hond, die net zulke droevige ogen heeft als hij. Het ontroert me, en toch kan ik niet nalaten hem te pesten nu hij met Michel praat. Zou ik jaloers op hem zijn? Of wil Maurice zich in mijn plaats dringen? Of is hij weer jaloers op mij? Alle twee zijn we gek, net als alle joden die het overleefd hebben, gehavend, wantrouwig, onverdraagzaam. Michel wil de synagoge zien die Spinoza heeft uitgebannen.

'Hier is tweehonderd gulden', zegt Hella, voordat zij weer naar Frankrijk vertrekken, 'het is een persoonlijke bijdrage van ons tweeën voor jullie verkiezingsfonds.'

203