Poste-restante Rood

'Ik zal je meteen maar het bedrijf laten zien', zei Bollé, 'kom mee. De krant moet ook nog worden gedrukt, en dat is een heel werk. Om te beginnen moeten de artikelen worden gezet. Dat gebeurt tegenwoordig machinaal. Alleen het handelsdrukwerk wordt nog met de hand gezet. We hebben hier een grote handelsdrukkerij, want wij maken niet alleen Het Vrije Volk. Er worden ook periodieken gedrukt, voor de vakbeweging, de omroepvereniging, de seksuele hervorming, noem maar op. En boeken. In enorme hoeveelheden. We hebben een eigen uitgeverij. Een boekenclub. Zo vind je geen tweede bedrijf in het land. Dat heeft onze beweging bereikt. Daar ben ik trots op.'

Hij had gelijk. Daar kon je mee voor de dag komen. Als je zo iets tot stand bracht... Een machtig wapen, een eigen krant voor de arbeidersklasse. Als die daar maar voor werd gebruikt. Ik had hier al voor de oorlog kunnen werken, herinnerde ik me, toen op de boekhouding een aankomend bediende werd gevraagd. Een oom, zelf wèl bij de krant, raadde het me af omdat ik een hekel aan boekhouden had. Hij had een grapje verteld over de tijd toen hij als jongeman naar Londen ging om daar werk te zoeken. Hij had iemand in gebroken Engels de weg gevraagd. Die antwoordde: 'Where are you from?' 'From Amsterdam.' 'Nou mesjoggene hond, spreek dan Hollands!' Toen ik hem niet begreep had hij er aan toegevoegd: 'Je moet geen vak kiezen dat je niet ligt.'

'Willem hier is handzetter', ging Bollé intussen voort, en tikte een man van een jaar of veertig op de schouder. Hij had een grijze stofjas aan en pikte met de hand razendsnel letters uit een letterkast, om ze in een soort haak tot regels aaneen te voegen.

133