Stormvogels

weegschaal even mocht gebruiken om zijn handeltje vis te wegen. Toen ik mij omdraaide, zag ik dat hij een stuk leer in zijn binnenzak stak. 'Geef hier,' zei ik kalm. 'Wat bedoel je?' 'Dat leer.' 'Ik snap je niet.' 'Oh nee? Geef hier dat stuk.' Hij zweeg en in de blik van zijn ogen las ik: 'Als het moet pik ik nog een paar zolen. Daar kun jij heus niets tegen doen. De politie waarschuwen? Dan blijf ik alleen in de winkel achter, en ben zo verdwenen. En jij met je ster? Naar de politie? Dat durf je niet.' Ik keek hem scherp aan, en antwoordde in gedachten: 'Jij, je mag niet eens in de winkel komen.' 'Nee, maar jij hebt me toegelaten, en dus is het jóuw schuld, want ik heb het bordje "Alleen voor joden" niet goed kunnen zien. Het hangt er niet duidelijk genoeg, en dat je een jood bent kan ik niet aan je neus zien, daar moet je een ster voor dragen, en jij hebt je jasje uitgedaan. Oh, op je overhemd heb je er ook een zitten, moet dat? Jullie dragen ze dus overal. Met je blote lui kun je niet lopen, daarom hebben ze die sterren natuurlijk uitgedacht. De kelere-lijers, want dat zijn het wel, dat geef ik toe. En jij bent zo kwaad niet, joodje, maar het leer krijg je niet terug.'

Ik werd misselijk bij de herinnering daaraan, misschien net zo goed van me zelf, er waren immers ook heel andere klanten. De spoorwegman die naar Arnhem was verhuisd en had aangeboden dat vader bij hem kon onderduiken als het moest, maar toen geloofden wij daar nog niet aan, en later had niemand zijn adres meer.

'Je kan bij de nieuwsdienst van de krant komen,' zei de personeelschef. 'Er is nog geen ruimte genoeg voor het buitenlands nieuws, maar we maken er een dagelijks nieuwsbulletin voor. Daar moet jij de stencils van tikken.'

'Kantoorwerk?' had de chef verbaasd gevraagd, 'noem

137