De kortste weg

Als de zaak op deze wijze verkocht werd leverde het een schijntje op, niet meer dan de officiële waarde van de aanwezige inboedel. Op vergoeding van de goodwill viel niet te rekenen. In gedachten voerde ik gesprekken met vader, en altijd weer was zijn antwoord: 'Doe het, anders krijg je een drol. Later zien we wel weer.'

In elk geval moest ik zwart op wit hebben dat vader, na de oorlog, de schoenmakerij van Lodenburg kon terugkopen voor de prijs die hij er nu voor betaalde. En ik zei hem dat.

Het was vreemd, het deurwaarderskantoor binnen te stappen waar ik lang geleden had gewerkt, en het was de vraag of zij het aandurfden, een onderhandse akte op te maken die tegen een nazi-maatregel inging en die strafbaar was.

De deurwaarder luisterde aandachtig naar mijn uitleg, liep naar het achterkantoor om gezegeld papier te vragen en gaf het mij. 'Ik dicteer en jij schrijft het zelf op,' zei hij. 'Registratie is niet nodig. Er is duidelijk sprake van een dwangsituatie, van overmacht. Na de oorlog wil ik graag onder ede verklaren dat de akte, ofschoon door jou geschreven, door mij is opgesteld. Je houdt wel je mondje dicht, hoop ik.'

In de mooiste juridische termen vormde zich onder mijn handen een akte, waarin uitdrukkelijk werd verklaard dat de verkoop aan Lodenburg via de Verwalter na de oorlog zijn rechtsgeldigheid zou verliezen en dat Lodenburg dan op eerste aanmaning de schoenmakerij zou moeten opleveren aan Barend Santen of zijn rechtverkrijgenden nadat hem de koopsom was terugbetaald. Toen de deurwaarder zover gekomen was met dicteren, zei hij: 'En nu moeten we nog een dwangsom vaststellen voor het geval hij zijn verplichtingen niet nakomt. Hoeveel zullen we hem laten betalen voor elke dag dat hij in gebreke blijft? Zeg het maar. Vijf

165