De kortste weg

In elk geval bleven de inkomsten uit het stinkeltje voldoende om ook moeder te onderhouden en Maurits, die overhaast was ondergedoken nadat het Apeldoornsche Bosch door de nazi's was leeggehaald.

Toen verdween moeder naar Polen.

Later werd Maurits gearresteerd.

Wij huilden, en om één ding waren we slechts blij: dat Maurits het laatst werd gedeporteerd, zodat vader en moeder er niets van wisten in hun toch al rampzalige omstandigheden. Maurits strafgeval. Ze zouden zich geen raad hebben geweten.

Als een robot liep ik dagelijks naar de schoenmakerij, die een nachtmerrie voor me werd, niet omdat het schoenmaken me nog de keel uitkwam, daar was allang geen sprake meer van, en de inkomsten ervan waren een redding voor het gezin, we hadden immers niemand anders die ons kon helpen, maar die spookgestalte Lodenburg, hoe raakte ik hem kwijt. Hij praatte me naar de mond terwijl ik proefde dat hij bijbedoelingen had. Zijn vrouw, dat mens, dat altijd kwam loeren, ik kon haar niet meer zien. Eens moest haar been verkeerd zijn gezet, want de punten van het bot zag je door de kous heen. Wat kon zij daar aan doen, en toch rilde ik als zij de winkel binnenstapte. Een enkele keer was hun zoon erbij, een blaaskaak met een baby-face en net zulk geplakt haar als zijn vader, vriendelijk, onderdanig, soms in uniform van de posterijen.

Weer stapten moeder en zoon over de drempel van het stinkeltje, en hij liep voorop. Wat had hij nu voor pakkie aan? Het uniform van de Schalkhaarder politie. Fout waren ze dus, de rotzakken, al die tijd hadden ze me bedrogen met hun smoesjes over rotmoffen, hun medelijden met joden, hun stroopsmeerderij. Wat viel er nu nog te redden? De indringer ontslaan was gevaarlijk, hij wist immers dat ik be-

161