De kortste weg

je voor dat hij van de spoorwegrecherche was geweest. Als je wilde kon je juist voordat een trein eraan kwam een grote steen op de rails rollen of schroeven losdraaien. Ze grepen je onmiddellijk, en anders namen ze wel represailles. Je moest trouwens toch uitkijken dat je niet werd opgepakt voor die rottige kolen. Soms vroeg je je af wat het allemaal moest worden. De oorlog gauw voorbij? Daar geloofde ik niet in. Hitier zou tot het laatst vechten omdat het immers altijd zijn kop kostte, en die lafaard offerde liever miljoenen mensen op dan een minuut eerder te sterven.

Nog vijf minuten, dan was ik op het werk.

Toen liep ik, met gebogen rug, de handen vastgrijpend aan struikgewas, de dijk op waarachter de zandafgraving lag, het werkverschaffingsobject van de Nederlandsche Heide Maatschappij.

'Wat heb jij gehamsterd?' riep Aart, de putter zoals onze zelfgekozen voorman werd genoemd, terwijl hij mijn volgepropte stukkenzak bekeek toen ik langs hem naar de opzichter liep om mijn briefje af te geven.

'Steenkool,' antwoordde ik, 'op de spoorrails gevonden.'

'Laat eens kijken...'

'Waarom?'

Ik trok de lus van mijn stukkenzak je los, opende de bovenkant ervan en hield Aart een brok steenkool voor.

'En dat is antraciet, denk je? Steenslag is het, waardeloos.'

'Hoe weet je dat?'

'Ik ben vroeger mijnwerker geweest.'

'Eerst heb je verteld dat je taxichauffeur was. Dat je na de capitulatie met je blokbandje werd aangehouden en Christiansen moest rijden, de latere Ortskommandant.'

'Dat is ook zo. Gelukkig niet lang. Dan liever de werkverschaffing. Maar mijnwerker wou ik evenmin blijven, destijds. Er liepen al genoeg met steenlong rond.'

Nog steeds stond ik met het brok in mijn handen, niet we

155