De kortste weg

hoeveel of hoe weinig hij er dan mee verdiende, het kostgeld dat hij moeder betaalde was en bleef zes gulden in de week, alsof het voor eens en alle eeuwigheid was vastgesteld.

Zes gulden in de week? Zelf gaf ik meer dan het dubbele: vierenvijftig gulden per maand, 90% van wat ik verdiende, ongeacht hoeveel dat was. Ook dat was een stelregel die voor alle tijden scheen te zijn vastgelegd. Goed, daar hoefde ik me niet van te kleden, daar zorgde vader voor. Natuurlijk, ook de fiets had hij voor me afbetaald, en het ziekenfonds kwam niet voor mijn rekening. Wél de vakbondscontributie, en ga zo maar door, veel bleef er nooit over. Niet dat ik protesteerde. Dat durfde ik eenvoudigweg niet. In geldzaken was vader de baas. Om opslag van zakgeld vragen betekende het gezin te kort doen, hoe haalde je het in je hoofd. Plat egoïsme zou het zijn, want vader had toch ook altijd voor ons gesappeld zonder zich af te vragen waar het geld vandaan moest komen? Alle drie de kinderen liet hij naar de hbs gaan, en hij had het waarachtig niet breed. Waarom die neef dan wel zes gulden in de week? Daar moest geld op worden toegelegd. Begreep hij niet dat hij misbruik maakte van de goedheid van moeder, die nooit nee kon zeggen en die zich er al bij neergelegd had? En dat was het wonderlijke. Terwijl vader moeder in alles de baas was, slikte hij het zonder een woord, toonde hij een bereidwilligheid die wij niet van hem kenden. Misschien was hij wel blij met de nieuwe gast, die vader naar de ogen keek, hem kritiekloos aanhoorde, in hem een wonder van geleerdheid en alwetendheid zag, onfeilbaar, zoals ik zelf mijn vader eens had gezien, lang geleden, als kind, terwijl bij mij nu voortdurend het verzet, tegenspraak, ergernis opborrelden.

Mijn neef was al enige tijd geen kostganger meer bij ons toen hij bij het bezorgen van staven ijs een natte pleuris opliep. Nadat hij gemeend had ervan genezen te zijn, bleek zijn

129