De kortste weg

De schoolbel klonk mij als een bevrijding in de oren, zoals een kerkklok het gemoed van een gelovige tot jubelen beweegt. Eenmaal van de hbs wou ik nooit meer naar een andere school, al gaven ze me er de mooiste kleren bij cadeau, zoals je op jodenschool een barmitswepakje kreeg wanneer je dertien jaar werd, en ook dat had ik aan mijn neus laten voorbijgaan omdat ik het schoon zat was. Als ik ooit machtig werd, je kon nooit weten hoe gek het in het leven liep, zou ik alles wat met school te maken had ondersteboven gooien. Geen banken meer, geen jaartallen, en aardrijkskunde alleen met schoolreizen, in het echt.

Bij het verlaten van de bank liet ik de meisjes die in de rij links van mij zaten, voorgaan. Als ik tussen hen in liep zouden ze zien dat mijn manchester jasje, een afdankertje van een oudere neef, in de schouder was losgescheurd. Ik legde er onopvallend een hand op net alsof ik er jeuk had, je kon nooit weten, beter kon je de laatste zijn, want wie niet achter je loopt kan je ook niet bekijken, sufferd dat je bent, die in deze klas helemaal niet thuishoort, allemaal oudere kinderen en jij? Overgewaaid van de A-af deling, als enige, en waarom? Misschien omdat ik bij de leraren zo nodig Saartje moest vervangen. Net als vader, die vergeleek me ook altijd met Saartje. Zij was zo goed, en jij, wat spook jij in hemelsnaam uit? Je cijfers op je rapport lijken meer op afgekloven visgraten, versta je me? Wat wil je daarmee beginnen als je van school gaat? Als Saartje nog had geleefd was ze kinderarts geworden. En jij, ik weet me geen raad met iemand die het er zo bij laat zitten, alsof hij snot in zijn kop heeft in plaats van hersens.

Voor de meisjes schaamde ik me nog meer dan voor de jongens, en toch was er eentje die me graag mocht en altijd vriendelijk tegen me lachte, zelfs gewoon met me praatte alsof ze niets aan me kon merken. Zij, niet haar zusje dat ook in de klas zat en dat niet naar me keek. Ze moesten wel me-

107