Adios companeros!

revolutie zelfs in de koloniale landen pas volledig kan slagen als zij ook socialistisch is. Dat hebben Fidel Castro en Che Guevara begrepen.'

'Vooral uw inzichten zijn dus belangrijk,' zegt de humanist in zich zelf, 'maar ik begrijp niet welke rol uw Wereldpartij verder speelt als het steeds andere bewegingen zijn die een deel van haar program verwerkelijken.'

Wat moet ik die kerel nu weer antwoorden, hij blijft maar doorzagen. Ik weet ook geen verklaring voor die tegenstrijdigheid. Maar wat erger is: het is net alsof ik een lesje opzeg, zonder overtuiging. En alweer vraagt hij: 'U bent dus tegen de bureaucratie. Hoe is het met de leiders in uw eigen beweging? Zijn dat democratische mensen?'

'Er wordt over elk probleem uitvoerig gediscussieerd.'

'U hebt eerder gezegd dat het stalinisme geen andere meningen duldt. Hoe komt het dat er in uw bewegingen zoveel scheuringen zijn? Dan moet toch ook alleen de eigen haan koning kraaien?'

'Dat is iets anders. Er is wel discussie.'

'Maar minderheid wil men daarna niet zijn, en vormt liever een eigen partij. Ik begrijp er niet veel van.'

'Daar kunnen wij toch niets aan doen? Martin denkt er anders over, en hij is de voornaamste leider, hij heeft nooit gescheurd.'

Het lijkt wel alsof het half uur nooit omgaat, en hij houdt niet op: 'U moet u onder gelijkgezinden ongetwijfeld gelukkig voelen. In zo'n leiding zal wel een sterke band bestaan, van eensgezinden die voor een nieuwe wereld strijden.'

De humanist moest weten van het trio. Er is wel eens een secratariaatsvergadering geweest waar Martin niet bij kon zijn. Dan bestond ik nauwelijks, praatten Paul, Jacques en Pietro voortdurend met elkaar zonder zelfs naar mij te luisteren. Zo was het ook in onze misjpoge, waar de goed-hebbers zich vér verheven voelden boven de sjlemielen. Alleen als het niet anders kon hoorden ze je aan en terwijl ze

161