Persoonlijkheid

Wat beweeglijker stond hij op, tastte door ’t donkere huis naar z’n jas en kleedde zich. Den dichtslag der deur voelde hij als een smartelijk-doffen klap achter zich; dan dadelijk stond hij in de grijsdonkere oneindigheid van verraderlijk mistgrauw, dat de bekende dagdingen van huizen, boomen, wegen tot een klagende, huiverende verlatenheid omslopen en als in wurging had weggewikkeld. Dicht naast zich voelde hij de nijdige langs-suizingen, ’t over den grond voortdreunen van een kar, die hij niet gezien had, toen keek hij verschrikt voor zich uit, wat banger onderzoekend den te volgen weg. Links moesten de huizen zijn, rechts de slooten, daar waar alleen zware wolkingen als neerzin-kingen van benauwend wee wreed-grimmig waarden boven ’t vermoede, en alleen een eind omhoog, verwaasde silhouetten van boome-stammen begonnen op te zoemen naar ’t lichtere luchtengrijs.

Hij voelde plots een benauwende dreiging van ’t alomme, grauwe en vijandig-onzichtbare, en dat sloeg de kracht van zijn voornemen tot herneming van zijn oppermachtig zelf-zijn tot terughurkende kleinmenschelijkheid in hem neer. Het was, terwijl hij bangelijk-voorzichtig zijn weg voorttastte, rakelings telkens langs menschen en wagens heen en wijkend voor geluiden waarvan hij de herkomst niet berekenen kon — alsof het grauwe, heimelijk-zinnende ron-domme al zijn opstaanden moed tot angstige kleinheid te vernijpen kwam, alsof het simpele bestaan zonder de vergoddelijking, waarnaar hij daareven gesnakt had, hem hier in de eenzame omdonkering zooveel begeerlijker leek dan straks. Het was een verootmoedigende beklemming, die eindelijk de gedachte aan zijn werk in weinig tijd uit hem wegdreef, en opeens, midden in die huiverende neerglijdin-