Zegepraal

477

Je wordt impassibel niet uit gebrek aan ontroering, maar juist uit allerfelste ontroering. Je schept en werkt voor alle tijden in dat objektief-onbewogene.

Toch bedoel ik hier niet te schrijven over kunstlooze wouwelarij over ob- en subjektieviteit en kunstbeelding zooals er b. v. over Shakespeare zoo veel geleuterd wordt.

We weten niets van iemands diepste objektiviteit noch subjektiviteit.

Met objektief meen ik het subjektief-doorleefde maar be-zonkene, beheerschte.

Er is geen ander soort uiting, voor geen sterfelijke en on-. sterfelijke.

Hebben we iets doorleefd, dan is dat geschied met ons subjekt, anders is het geen doorlèven, maar verstandelijk aanpassen, registreeren en waarnemen. En alleen 't doorvoelen, mèt verbeelding, zinnerealiteit, droom en fantasie, kan de aller-, hoogste kunst scheppen.

Dat staat nu met 'n geweldige zekerheid in mij vast, en in-mijn gansch leven zal ik er niet van wijken ; dat ik als diepsten levensdrang in mij heb de meest onpersoonlijke en meest universeele scheppingsmacht, die toch alléén door het subjekt, werkt in z'n meest onbewogene objektieve tragiek zelfs.

Maar voor goed Florence, staat nu mede in mij vast dat ik: de wijdste werkelijkheid om mij heen doordringen zal, in haar diepste kern, en toch schep met de onbewogenheid van 'n heelal-bouwer die alles ziet gebeuren, en alles overheerscht, die uitgevochten heeft met 't leven, en toch al de kreten van de blindste worstelingen hoort en terugklankt in zijn werk. Met de ziel van een onbewogene, die toch de smart en de vreugd tot in de duisterste en hel-jubelendste gebieden heeft gevolgd..

Dan begin je den aardschen menschengang naar volmaking te beschouwen, niet als 'n ideële, maar als groot-onbewogene keur-, der van levenswetten.