Zegepraal

460

mij aan. Het boerenleven, het visschersleven, het romantische landloopersleven en 't nuchtere, kleinburgerlijke kleermakersvak heeft voor mijn waarneming gelijke bekoring.

Al naar temperamenten-botsing wordt het voor mij menschelijk-magistraal, fijn, verborgen, verstandelijk-scherp, typisch en mooi.

Ik vind antikwarische kennis prachtig b. v. als ze diep-intuitief tot de levenskern van een oud ding gaat, en 't menschelijk-milieu er mee weet te doen vergroeien.

Wat kan 'n gothieke stoel, 'n oud bord, 'n antieke bank, 'n oud-chineesch vaasje, niet voor wonderen van het verledenleven voor je oogen terugtooveren. 'n Groot voeler, vol fijne en diep gedistingeerde antikwarische kennis tast in de aanraking van ieder voorwerp, voorbijgegaan leven.

'n Oude klok, 'n heel oude, échte, slaat heel anders dan welke moderne klok ook, en haar bouwsel is een wonder van tijd-kalmte en tijdrust.

'n Groot antikwaar, met zuiver gevoel, heeft iets heel fijns mediumieks, iets somnambulistisch. Alleen ziet hij niet de toekomst maar 't verlèden.

O ! 't Indringen in al soorten ambachten en beroepen, vooral wanneer het levend milieu en atmosfeer wordt van een groot type, is verrukkelijk. Want de dokumenteering, hoe diep ze als kenner-op-zich-zelf ook gaat, is voor ons scheppers-vanleven, alleen wat waard, in diepst kontakt met den mensch, of menschgroep, als onderdeel van het geheel.

Je weet nu Florence, hoe ik haat alle handboeken-theorie in 'n groot romandichter. Als ik de aanteekeningen ruik in 'n episch werk, dan ril ik. Als de kennis niet fijn gemalen is, allerzuiverst, elk vezeltje en aartje met 't levensgeheel, voel ik haar als stuitende mislukking, experimenteel en dokumenteel wellicht heel knap, maar voor de grootste en hoogste kunst, morsdood element.

Maar toch is universeele kennis voor een romanschrijver, meegegroeid met al de bewegingen van zijn geest, een verrukkelijk gemak, en een groot-genot op zich zelf. Bij alle hoogste