Zegepraal

458

perspektief, voelden zij diè afmeting, dat gebaar, dat levens-groote rythmus zóó noodig dat zij er zonder niet kónden scheppen.

Je moet inzien Florence, — en de verwarring daarover is zoo groot, — dat omvang, niet is, verlangen om eens iets heel ,,uitgebreids", iets plaatsinnemend te maken, maar dat ,,afmeting" bij den waren epikus en dramatikus een zeer essentieel kenmerk draagt: den natuurlijken bouw en groei van het groot-sche en magistrale.

Jan Steen voor 'n doek en onderwerp als de Nachtwacht zou van het epische tafreel niets te recht hebben gebracht. Jan Steen met doek zoo groot als de nachtwacht, zou met z'n handen in 't haar gezeten hebben. Hij zou z'n figuren allemaal langer, z'n interieur grooter, zijn voorwerpen omvangrijker geschilderd hebben. Maar 't zou niet groot, episch en magistraal op 't doek gebracht zijn, maar alleen vergroot!

De pracht en de intieme fijnheid van z'n satijnglanzig koloriet zou verloren zijn gegaan, z'n voorwerpen en bijfiguren zouden half in de lucht hangen. De fijne werking van het atmosferisch lichteffect zou verbroken zijn, 't schaduw-domein leeg en vaal.

Alle verband van 'n levend interieur, tusschen voorwerpen en menschen, diepte en glans van verven, zou verloren zijn geraakt.

Zoo Florence, zijn er nu duizenden ook in de letterkunde, die door vergrooting van bepaalde dingen en menschen, meenen 't grandiose, de epische uitbeelding te bereiken. Deze duizenden moeten eindelijk toch snappen dat het groot-epische, groot-dramatische alleen te bereiken valt door de heel-grooten die uit hun eigen diepsten aard en hun natuur, alles zoo groot zién en vallen, niets, ook geen streepje vergroeien, met wil en overleg, van iets dat in oorsprong klein gezien is, maar dat hun zienersschap dat leven zelf zoo groot in hen schept.

Dat is juist het mysterieuze-eigene in den bouw van het