Zegepraal

457

méér 't waarnemend-realistische, bij den ander 't mystischrealistische, en zoo voort.

Maar de geniale uitbeelder, geeft in z'n realiteit precies wat de ander in z'n symbolisme geeft, wijl de symbolist realist, en de realist van zelf symbolist is.

't Heele Leven is symbool voor onze zinnen, en realiteit voor ons innigste geestesleven. Natuurlijk is de grootste en geniaalste schepper hij die 't meest volkomen alle levenszieningen in zich heeft, en die in de zuiverste eenheid door zijn werk heenleidt.

Maar die zijn er zoo goed als nooit geweest.

Balzac had er wat van. Zola minder. Goethe weer meer en Shakespeare 't meest.

Om nu de grootsch-mystieke, en diepst-reëele, 't diepst-inwendige en 't machtigst uitwendige leven te doordringen, moet tegelijkertijd in één wezen de allerhoogste schoonheidsontroering, de allerhoogste menschelijkheid, en de sterkste, machtigste scheppingsdrang leven.

Voor 't geniaalste wezen nog niet te bereiken.

Maar wel zoo dicht-mogelijk er neven, zoo zuiver, zoo diep, zoo heroïsch mogelijk.

En dat epos, niet als 'n aanschakeling van fijne, treffende, tragische tafreelen, maar in breedheid uit zijn eigen aard ontzaglijk.

Ik bedoel dit Florence.

Er zijn genre-schilders, klein-malers, die in 't intieme en fijne, soms hooge teere schoonheid geven.

Maar 't is 'n heel diepe noodzakelijkheid dat 'n Rembrandt, Michel Angelo, Phidias, b. v. de grootheid en omvang van hun scheppingsproportiën als 'n natuürlijke drang in zich hadden.

Hun zién was 't zien van kolossen.

Dacht je lieve, dat ze hun werk willekeurig in kleineren omvang hadden kunnen maken ?

In de ontembaarheid van hun visie, in de trilling van hun