Zegepraal

453

zijn epische romantiek, door de tragiek verzwaard, door de sombering, de naturalistische hevigheid vlak boven de donkre aarde zwevend.

Maar zijn verbeeldingsleven durfde zich niet in groote gaafheid uitstorten. Wat Daudet als natuur in zich had, wou hij zich eigen maken.

Vandaar de duffe brokken encyklopaedie en handboekenkennis, onverteerd tusschen de groote realistische romantiek zijner boeken.

Zijn schoonheidsontroeringen konden niet de diepste kleuren zien, en niet de juichendste.

Zijn psychologie had weinig schakeeringen en elke humoristiek ontbreekt fataal.

Herinner je je nog lieve dat we samen Le Rêve lazen, en dat ook jij zelf voelde zijn pijnlijke onmacht om 't zieltje van dat vrome peinstertje te laten leven ?

Dat was geen meisjesdroom, geen meisjesteedre mystiek, geen goddelijk in kerk-stilte droomend leven. En hoe schreiend slecht is niet de Clotilde in Dokter Pascal.

Zoo is de epiek van Zola voor mij geschonden, niet door z'n sociale tendens, maar door z'n ,,wetenschappelijke" tendens, in leerstelligheid van 't verklaren der levenswetten.

Zola's schepsels hebben niet veel eigen levensmerg, hebben geen eigen adem, eigen menschpassies, ingegroeid door al hun menschelijke handelingen, wèl theoretisch door den auteur toebedeelde erfelijke neigingen, wat heel iets anders is.

Dat hij groot toch was, o ontroerend groot en heerlijk hevig mènsch-artist, en vaderlijk machtig, dat zou ik niet graag willen verzwijgen.

Ik zie 'm altijd als 'n vader, 'n diep-gevoelige vader, met 'n heerlijk-breede-borst, waarin zoo veel sterke, innige levenskracht bruist. Dat schreef ik pas nog een jong vriend van hem.

En omdat hij soms zoo geweldig kan zijn en zoo teeder, is hij mij lief voor eeuwig.