Zegepraal

449

Ik beeld den hoonende, afgunstige, den godsdienstwaanzinnige, al soorten waanzin, van de eenvoudige melankolie, tot de droefnis, de smart, de ontgoocheling, den zelfmoord.

Maar niet anders dan in lévende wezens.

Want al die vormen en kernen van passie bestaan, leven, heb ik zelf waargenomen, dan hier, dan daar, en doorvoeld aan den lijve, dramatisch gegroepeerd.

Alle aandoeningen, sentimenten, alle levensdiepten en innerlijkheden moeten er gestalte krijgen. In elk werk, elk deel 'n andere hartstochtengroep.

Maar denk toch vooral niet Florence, dat ik uitga van wijs-geerige grondstellingen b. v. omtrent den aard der vreugde, der smart, van den haat, den afgunst, de wellust, de onnatuurlijke driften, de smart of melankolie, Neen, neen ! Ik wil alleen lévende, groot-levende menschen en groote menschgroepen beelden, door mij gezien, geschapen, wél door mijn verbeeldings-licht omschenen, maar met passiën in zich.

Dus vooral niet naar een zeker wijsgeerig princiep omtrent 't wezen der blijmoedigheid, een ,,blijmoedig" mensch geschapen, maar één gebeeld uit het leven mét die kern lévend in zich.

En zoo met al de tegenstellingskarakters.

Maar toch, ik wil 't zoo groot doen, dat er twee zeer essencieele dingen mee bereikt worden : dat mijn werk laat leven den mensch, hevig levend of zwak levend, maar in hevigheid en in zwakte écht, — en dat die diepste fond der karakterbeelding, opgroeit tot onbewuste synthese van de groote tragische wet der hartstochten ; dat het belichaamt in samenvattende psychologie, den nijd, den wrok, de gierigheid, ook als verschijnsel, als levenspassie.

Ik wil dus den bepaalden mensch waarin die en die hartstocht-kronkelt, geheel lévend, maar ook hoogst-symbolische identi-fieering van dien hartstocht zelf, geheel objektief, zonder dat de menschelijkheid der karakters er 't minst door geschonden wordt.

Wil ik b. v. een parvenu beelden zooals ik nü in mijn roman bezig ben te doen, dan wil ik den mensch levensgroot, geheel

29