443
Ik snak er naar dien kolos-Metropool te omvamen met mijn heelen scheppingsdrang. Ik snak er naar heel dat Engeland met z'n groot-industrieele menschentragiek te omvamen, al moet ik mee, onder de aarde, diep onder groeven, al moet ik ademen in chloorgas, en 't koken der kaustiek voor m'n geschroeide oogen zien zieden.
Juist die geweldige elementen van de woest-werkende aarde, met d'r inwendig gloeiasch, trekken mij aan.
Het grandioos-fantasmagorische, en er neven het grandioos-reeële geven mij de heerlijkste ontroeringen.
'n Beetje moed is verder alles.
O ! Als m'n lichaam maar wil, kan. Als 't maar niet bezwijken gaat, want m'n geest is zoo sterk, zoo altijd energisch, niet wetend van wijken of terugdeinzen.
In 't zwarte land liktongt 't ovenvuur, kratert en braakt 't leven vlammen en rook.
En de menschheid kermt en kreunt er, tusschen den gloed der laaiende vlammen.
Vrouw, moet ik 't aanzien, heel uit de verte ?
Heel dat epos der ijzergieterijen, dat epos der Hooglanden, die Inferno van den zwoeg, heel dat enorme menschendrama, dat geen Shakespeare had kunnen omvatten, moet nog geschreven, gebeeld worden, een der diepst in-de mensch-ontroe-ring uitwortelende tragedie die de goden zal doen schreien en huiveren, en 't fatum zal doen terugschrikken.
Het epos van 't Zwarte land moet uitgehouwen worden, met een immense kracht en diepte, met een plastiek en 'n epiek die van bazalt is, zoo zwaar, maar toch moet het inwendige leven der karakterdrama's en groepleven er van de fijnste en teederste, de innigst- en ontroerendste stoffe gebouwd zijn. Het geheel moet groeien als 'n kathedraal: van menschensmart. Dat in damp, rook, vlammen en moorddadige gassen weggedoken brok geteisterd arbeidsleven donker en ontzaggelijk, moet als