Zegepraal

447

zomer fel haten, met gloeienden afzichtelijken haat, wijl ze 'r nog meer smart om te dragen hebben, — is uit die simpele samenpraatjes al te voelen, welke diepste ontroeringen zullen niet losbarsten als dat leven uitgebeeld in epische plastiek, titanisch z'n donkre menschen voor je heft op het plan eener almachtige tragiek.

Wa:t is er voor verschil in de fatale verwording van Oedipus, 't gansche drama gevloekt door het noodlot, het wreede, hevige heidensche noodlot, en 't fatum waaronder we hier in die Iersche hel, reuzenkerels zien blind worden, verbranden, verschroeien, verlammen, voor ontzaglijke brouwketels van dampend kaustiek, zien stikken onder inademing van chloorgas ; reuzen zien schreien, onder de gloeiende steking van zouten, 't aangekankerde lichaam door ?

Er zijn zooveel, zoo enorm veel faktoren in dat epos, dat arbeidsleven, om 't te heffen tot de grootste moderne tragedie van dezen tijd, van de laatste vijf eeuwen.

Het is alles bijéén dat 't zoo grootsch doet zijn, de stad, de atmosfeer, de fabrieken, de karakters, de woeste drinkende werkers-giganten, die vuur-whyskie drinken moéten willen ze arbeiden kunnen, — de kille adem van dat zwarte, roet-wal-mende, hei-zwarte land ; met z'n werkslaven woest als beulen, stom als gevangen-bewaarders, donker en reuzig-mokerend, smedend, zwoegend in hun korven en maskers en flanelwikkelingen als geschroeide en gevloekte menschen.

Florence, vrouw, zie je de sfeer, de infernale schoonheidssfeer, die over 't zwarte land beeft ? Zie je de grootschheid van dat gedrochtelijke slavenepos in de steenkolengroeven, voor die vuur- en smeltovens, zie je dien wereldbrand van den arbeid, hoor je den kreet dier onmenschelijk gepijnigde menschen ?

III.

Zie den droeven stoet van mijnwerkers oprijen uit den grond