Zegepraal

429

in 'n kroegje, tusschen rumoerige boeren, half dronken en sjaggerend.

Ik wil beelden 't leven der massa, en 't leven van één ziel, voor zoover die ziel een groot symbolische weerspiegeling kan zijn van een universeel levensgevoel.

Ik wil in één portret, één figuur, één schepsel, vrouw of man, koncipieeren 't titanische in 't leven en toch zal hun inwendig bestaan van het zuiverste realiteitsbloed doorstroomd zijn. Ik wil niet alleen 't geheim van één natuur, maar al de schakeeringen van duizenderlei karakters en temperamenten.

Waarom niet overglansd met 't fantastische licht van mijn levensvisie en mijn droomen, als 't hoogste leven er toch in uitgestort wordt ?

Ik wil diep, diep doordringen in de hevigste natuurdriften, neigingen, stemmingen van den moordenaar, de moordenaarster ; in den vader-, den broeder-, den jaloersch- minnenden moordenaar ; in den wellust- den wreedaard-moordenaar.

Ik wil diep, diep doordringen in den askeet, den apostel, in hun zinne-realiteit en hun innerlijk. Niet alleen psychologisch, maar als titanische tragiek zie ik al dat leven.

Ik wil 't verwerken als wereld-epiek en wereld-tragiek.

Dat laat me nooit los. En al mijn werk zal zijn, een gigantische opbouw van dit wereldepos.

Balzac trok zijn kringen te eng; Zola nóg enger en eenzijdiger.

Wij, in onzen tijd, moeten daar vér boven uit, niet om er boven uit te willen, bij wijze van zucht naar achterlaten Florence, maar wijl het diepste scheppingsgevoel mij zegt dat 't moét !

Alles slaat mij in dat leven, alles grijpt mij aan. Alles boeit mij. Ik zou grijpen willen naar beitel, penseel. Ik zou de woorden als gloeiende tubes willen uitdrukken, dat 't licht en de kleur over de bladzijden vloeit. Ik zou willen hakken met den beitel, gestalten, niet éérst modeleeren in klei, maar dadelijk in marmer, in bazalt.