Zegepraal

402

geheimzinnigste en diepste bekoring. Je hebt hun dagleven meegemaakt. Je kent hun stroeve of hevig uitbarstende naturen. Je verbeelding gaat bouwen, zwerven, in een sfeer van gebeuren waar zij niets van gezien heeft. Je dramatische scheppings-intuitie werkt, alles beeft en leeft in je van genot.

Je hebt niets gezien van gebeurtenis of karakter, van groep of milieu, en toch schep je het leven öm, en geef je een geweldig geheel.

Dat is voor mij het goddelijkst werken. De realiteit der dingen loslaten, waaraan je de opwekking van je verbeelding te danken hebt. Hierin sta ik juist diametraal tegenover Zola.

Vier zinnetjes geprevel van 'n boer, 'n boef, 'n bericht, en je bouwt 'n wereld van groot gebeur, van karakter en psychologische dramatiek.

Nee, ze hebben nooit lijfelijk voor je geleefd, maar wat zou 't ? Je zult ze zóó levend scheppen, zoo bezield, en zóó vol van de echte driften en menschelijkheid, dat ieder ze ziet, groot, bang, hevig, teeder, vreeselijk of beklaaglijk.

Daardoor heen meng je, in onbewuste fijnheid ,al de gekende realiteit, de diep bestudeerde uiterlijkheid der dingen. Maar de atmosfèer moet weer geschapen worden.

Het moet geheel in den toon eener machtige werkelijkheid gehouden worden, en toch moet alles er in, door de hoogste verbeelding, als zuivere fantasmagnische schepping uit je gestort zijn.

Je werkt en bouwt met de van hevige ontroering doortrilde hand van 'n Michel Angelo.

Je menschen zijn reuzen, maar toch, vergeet niet de proporties der dwergen.

Zie vooral de driften en de beroeringen in de menschen, lava rondspuwen, als vreeselijke vulkanen.

Het is daar gloeiend, in de ziedende zielsfeer. Maar je kunt er smeden in 't vuur van het echte leven. Je hoeft geen cyklo-pisch gedrocht te worden om in dat hevige levensvuur den aller-