Zegepraal

386

Het is onder die souteneurs, prostituées, kaduke bordeelen, walmende danskrotten, de stille tuinen, rendez-vous, één ban-delooze tragiek. Maar een tragiek, die z'n grootsche levenswetten heeft, in Amsterdam, zoo goed als in Parijs of Londen.

Het leven is er hevig, bloedend en geweldig, waarvan niemand vermoeden heeft, als hij niet buiten de boulevardodeur en de elegancie der kokotten of de fatsoenswereld van brave degelijkheid ademde.

Rond het lichtende, diamanterig geglans van die prachtige wereldstad, ligt een ontzettende ringmuur van moord en roof, chantage en dobbelpassie, een muurkring waarbinnen de on-menschelijkste verschrikkingen afspelen, en die toch de aller grootste elementen voor drama- en levenskompositie bergen.

O! als je breekt uit den lokkenden toover van 't verrukkelijke Parijs, met z'n heerlijke wijken en rijkdom, zijn kunst en beschaving, waar alles is zonnig en fraai, en je tast in die hel van misdaad en duistere ontzetting.

De Seine heeft 'n bodem van geronnen bloed.

Niets grijnst erger dan de onbewogen Morgue in de Parijsche nachten. Er siddert door je heen een huiver van opperste menschensmart, als je dat lijkengebouw gezien hebt, zooals ik, in ruwe stormnachten, bij de vreemde, groen-lichtende, geheimzinnige Seine, en vlak bij het Godshuis, de Notre Dame.

XI

't Is een wereld, nooit gebeeld, nooit in geweldige epische groepeering en dramatiek gevat. Zola heeft er in zijn ״Paris" niets van terecht gebracht.

Er zijn in dezen tijd geen titanische zieners meer, als Michel Angelo of Phidias. Gansch deze wereld van prostitutie en moord, van 't leven der meiden, 't leven der makroo's, winters, zomers, 's nachts, 's avonds is in groote kunst ongebeeld gebleven.

Er is voor noodig grooten moed, groote offering van levensrust, en voor alles grootsch episch en dramatisch scheppend vermogen.