Zegepraal

221

Maar toch voelde ik, dat de wereld van het literatuur-epos, nog altijd 'n heel andere aanraking eischte met 't leven, dan die der muziek.

Zeker lieve, zeker stond Beethoven in 't leven, en was hij epikus voor zoover van het subjektieve zielsverklanken in toon-schepping van epiek gesproken kan worden.

Maar uit een enkele wereld van mijmer, kontemplatie en vrome verrukking, kan de diepst-innerlijke droom der muziek, met z'n ontzaglijke lyrische stroomselen, en z'n dramatische rhytmus, de hoogste wijding bereiken, zooals b. v. in Bach 't groote gods-kind.

Toonpoëzie leeft allereerst van innerlijkst veridieeld zielsleven.

Z. g. toönschilderingen, wat zijn ze anders dan gemoedszangen ?

Het kontakt met de buitenwereld dringt voor de muzikale schepping op den achtergrond. Doordringen in realiteits-details en psychologie is overbodig.

In de muziek, die geen opera is, werken alléén groote subjektieve sentimenten van vroomheid, verrukking, droomerij, smart, jubel, geluk en hartstocht, die in hymnen, zangen, symfonieën uitgestort of verdramatiseerd, altijd lyrische gemoedsverklankingen blijven. Zelfs 'n natuurpoeëm met z'n goddelijk-rijke en plastische verrukking als de Symfthonie Pastorale is veridieelde en geromantiseerde gemoedsstemming van één door elegisch-schoon ontroerde ziel, die nergens de stroevere energieën, hevige hartstochten en epische dramatiek van 't landleven vermocht te omvatten.

Alle objektieve werkelijkheid valt voor haar adem wég, en haar scheppende subjektiviteit, verijlt in de schoonheid van iets onzichtbaars, zooals de goddelijke bloemgeuren door ons gedronken, geproefd, door de zinnen, toch niet gezien worden,

Een jubelzang, zonnig en heet, op den Oogst als in de Pastorale, is voor een lyrisch-episch schepper in literatuur, hoe heerlijk ook van klankpracht en verrukking, slechts van één kant gezien, en in arkadischen duizel van schuimend levensgenot bezongen en hevig verindividualiseerd.