Mombakkes de groote Comediant

jongleurs, koorddansers, comedianten, marktimprovisa-tors en straatdichters hun schamel brood verdienden. De loodsche comediant, dat is de dubbel verachte, die door kunst zelfs van zijn verachting, schoonheid weet te maken, zijn verachting weet te verheffen en te heiligen. Want alles wat wij Joden aanraken, veredelen wij. Zelfs onze geldgierigheid ons zoo vaak verweten, heeft geen ander doel dan het schoone en het edele te steunen. Zie naar de Rothschilds, de Fulds, de Wertheims, de Montefïores, de Suassos, de Mays, de Gompertzen. Zoodra een Jood rijk is, wordt hij kunstlievend en weldadig. Wat is de grootste smart van Shylock ? Dat hij zijn Jessica, zijn dochter verliest, geschaakt door een Christen/’

,,En Hamlet?” vroeg Wentinck, het oor waakzaam.

,,Hamlet . . . dat is de verloren ziel, de ziel zonder vast Godsbesef, de ziel, die dwalende geraakt, zichzelf overal voelt geprojecteert in hantises, in geestverschijningen . . . Hamlet, dat is de ontwrichte, die zichzelf te vergeefs zoekt, dat is Shakespeare, de comediant, die den afgrond der al-verlorenheid van den leegen harkelijn, vertoont onder het mombakkes van een Deensch prins. ,,Te zijn of niet te zijn,” de strijdleus van den houdinglooze en meteen de harte-kreet van den Mesjommed, den afgevallene van de rots des geloofs in den afgrond van den twijfel, van de vertwijfeling . .

Hans had toegehoord en binnen in trilde hij en beefde hij. Hij durfde zijn oogen, die toch straks een heeie zaal van lompe boeren tot bescheidenheid had gebracht, niet opslaan, voelde zich als ware hij op een misdaad betrapt. Maar hij maakte tegenwerpingen,