Opgedoken

Arendsee, dat we stoelen tekort kwamen in de eetzaal van ons hotel. Velen moesten daarom genoegen nemen met een staanplaats. Vera zong en ze werd begeleid door Curt, een geslaagd evenement.

Heel jong al werd mijn zus als ‘muzikaal talent’ bestempeld. Haar pianospel was uitstekend. En toen ze ouder werd, ontwikkelde zich haar stem tot een mooie sopraan. Muziek stond in ons gezin hoog in het vaandel. Vele jaren lang was mijn vader ook lid van de zangvereniging Harmonie, naast zijn lidmaatschap van het synagogale koor.

Ik zal ongeveer tien jaar zijn geweest, toen ik ook pianoles kreeg. Een paar keer per week stuurden mijn ouders me naar de muziekschool in de Grolmanstrasse. Maar ik vond het te moeilijk om tegelijkertijd naar mijn vingers te kijken en noten te lezen.

Toen na een half jaar het gewenste resultaat uitbleef en ik er zichtbaar geen plezier aan beleefde, adviseerde de lerares om ermee op te houden. Dat gebeurde, maar het prikkelde mijn eerzucht. Ik wilde bewijzen, dat ik mezelf wel kon leren pianospelen. Ik was een autodidact die zichzelf moeizaam de wijsjes van de liederen bijbracht die wij op zangles repeteerden of die als deuntjes op straat werden gefloten. Maar uit het omvangrijke repertoire, dat ik uiteindelijk opgebouwd had, bleek toch overduidelijk, dat ik muzikaal gezien in de schaduw van mijn zus stond.

In Berlijn behoorden we al gauw tot de vaste gasten op dinsdagavond bij de ouders van Curt Bry, die voor hem en zijn zuster wekelijks bijzondere bijeenkomsten organiseerden. Kort nadat wij tot dit illustere gezelschap waren toegelaten, besloot Curt een literaire kring te vormen. Die kwam op maandag bijeen. Ik was de enige die al werkte. Alle anderen zaten op het gymnasium of studeerden. Dus moest ik alle zeilen bijzetten om met mijn spreekbeurten niet voor de anderen onder te doen. Maar met mijn betoog over de Lulu-tragedie van Frank Wedekind boekte ik enig succes.

Günter Sandheim opende iedere literaire avond met een recensie over een theaterpremière. In aansluiting daarop volgden de voordrachten van Curt Aron, Heinz Pollak en anderen, De oudste was Alfred Kantorowicz. Hij had in de oorlog gevochten, was gewond geraakt en vervolgens van de dienstplicht ontslagen. Op mijn voorspraak werd ook mijn vriend Hans Sa-lomon lid van de literaire kring.

Op dinsdagavond, als er behalve de leden van de literaire kring, ook meisjes en jonge vrouwen kwamen, lieten deze bezoekers ook zien wat ze konden. Er werd vooral muziek gemaakt en gedanst. Ik kreeg daardoor ge