Opgedoken

vrezen hadden. Een maand later begon de systematische registratie van alle joodse bedrijven, weldra gevolgd door de registratie van de hele joodse bevolking.

Al in de eerste weken en maanden van de bezetting begon het verzet zich te organiseren. Er verschenen illegale kranten en in juli 1940 kwam Radio Oranje vanuit Londen in de ether, de spreekbuis van de regering in ballingschap en van de koningin. Dat najaar hielden studenten en professoren aan de universiteiten van Delft en Leiden een proteststaking tegen het ontslag van joodse hoogleraren. De Duitse bezettingsmacht kondigde daarop voor onbepaalde tijd de sluiting van beide universiteiten af.

Begin februari 1941 kwam het in de Amsterdamse jodenbuurt tot vechtpartijen tussen knokploegen van de NSB en buurtbewoners. Böhmcker, de ‘Beauftragter des Reichskommissars für die Stadt Amsterdam’, gaf het bevel dat de buurt moest worden afgesloten en eiste de vorming van een'Juden-rat’ die voor orde in de buurt moest zorgen. Aan het hoofd van die Joodse Raad kwamen twee mannen te staan die in het Joodse vluchtelingencomité al hoge functies hadden bekleed: de professoren Abraham Asscher en David Cohen. Ook veel Duitse joden vonden werk bij de Joodse Raad. Toen half februari 1941 zich in Amsterdam-Zuid opnieuw vechtpartijen voordeden, reageerde de Grüne Polizei op bevel van de ‘Höhere SS- und Po-lizeiführer’ Hans Rauter met een razzia op de joodse bevolking. De daarbij gevangen genomen 425 joodse mannen tussen de twintig en vijfendertig jaar werden naar het concentratiekamp Mauthausen gedeporteerd, waar ze zonder uitzondering zijn vermoord. Als antwoord op de razzia brak op 25 februari een algemene staking uit in Amsterdam, Hilversum en Zaandam, die vooral door arbeiders werd gesteund en die het openbaar vervoer en de industrie goeddeels lam legde. Een van de leuzen in die dagen luidde: ‘Laat die rotmoffen met hun rotpoten van onze rotjoden afblijven!’ Al was dit wanhopige protest bij voorbaat uitzichtloos, het was uniek in heel bezet Europa. Het toonde de wil tot verzet bij het Nederlandse volk. Binnen drie dagen werd de staking neergeslagen en het standrecht geproclameerd. In maart 1941 werden de eerste Nederlanders als intimidatie in het openbaar geëxecuteerd.

Diezelfde maand werd in allerlei opzichten de koers bepaald voor wat later zou komen. Allereerst begonnen de Duitse bezetters joodse eigendommen te ‘ariseren’, een actie die in mei 1942 uitmondde in een complete ont-