Opgedoken

De drie onderduikers kregen per dag elk drie sneetjes brood ongeveer zo groot als een lucifersdoosje. Daarmee moesten ze het doen in de winter I944A5.

Ursel, Margot en ik beraadslaagden lang. Uiteindelijk ging ik naar Pa van Hartingsveldt en deelde hem mee: “Als één van ons sterft, nemen we het stoffelijk overschot mee en zullen ons ergens verdrinken.”

Een gruwelijke herinnering waarvan ik tijdens mijn kinderjaren enige tijd last had, kwam weer terug. We waren toen in Grunewald. Mijn moeder, Vera, de zuster van mijn moeder, Else Sonnenberg en haar zoon Hans. Van het station wandelden we naar het boswachtershuis, waar de moeders koffie dronken, terwijl wij kinderen in het bos speelden. Plotseling ontdekten we een man in het gras. Bloed stroomde uit zijn slaap en in zijn rechter hand, die slap op de grond lag, had hij een revolver. Ontzet liepen we naar de boswachter. De politie kwam, het lijk werd weggehaald. Het beeld van de zelfmoordenaar raakte ik niet meer kwijt. Ik had voor het eerst een blik geworpen op de schaduwzijde van het leven.

Pa van Hartingsveldt nam genoegen met ons antwoord.