Opgedoken

De voedselvoorziening werd moeilijker, onze dagelijkse porties kleiner.

We raapten onze moed bijeen en schreven een brief aan Just en Erna Rosenthal met het verzoek ons iets eetbaars te sturen. Dave gaf de brief persoonlijk af bij de Rosenthal’s.

We hoefden niet lang te wachten. Behalve Just en Erna hadden nog andere kennissen en vrienden gedoneerd. Met het brood, conserven en andere levensmiddelen die zij zwart hadden gekocht, konden we ons een paar weken redden.

Via de Engelse zender drongen vreselijke berichten tot ons door. Er was sprake van vernietigingskampen. Meer en meer joden werden door de Duitsers de ‘gasdood’ ingejaagd. We vreesden voor onze familieleden, maar putten tegelijkertijd hoop uit de militaire situatie.

Zaterdag, 14 december. Een dag die in mijn geheugen gegrift staat, ’s Morgens om acht uur werd er gebeld. Een lid van de ‘Landwacht’ vergezeld door een ‘groene’, zoals de Duitse politie vanwege hun uniform genoemd werden, stonden voor de deur.

Alle mannen tot vijftig jaar moesten zich op de ‘arbeidsdienst’ in Duitsland voorbereiden. Pa van Hartingsveldt kreeg opdracht met zijn bagage voor de deur te gaan staan. Hij nam de mededeling voor kennisgeving aan, maar wees erop, dat hij de enige man in huis was en bovendien bijna zestig.

Uit angst voor een eventuele huiszoeking verstopten we ons in het hok op zolder. In de ijzige kou lagen we daar tot laat in middag. Pa van Hartingsveldt kwam regelmatig kijken of we nog ademden. Hij bracht ons iets warms te drinken en iets eetbaars. Nadat alles rustig was gebleven, kropen we na bijna negen uur compleet kapot uit ons hol.

Opnieuw waren we met de schrik vrijgekomen.

Op een dag vroeg Pa van Hartingsveldt: “Wat gebeurt er, als één van jullie hier in ons huis sterft?”