werkplaats een Duitse werktuigkundige, die er vooral voor moest zorgen, dat de arbeiders niet met ons spraken. De op-zichteressen waren over het algemeen niet de kwaadsten, enkele toonden zelfs een zekere sympathie, en verklaarden, dat de behandeling in het kamp een schande was. De commandante en de Unterscharführer daarentegen deden al het mogelijke, om ons het kampleven zo onaangenaam mogelijk te maken. De kamppolitie was in handen van geïnterneerden, die, als ze toegevendheid of solidariteit toonden, zelf direct vervangen werden.
Tenslotte hadden we als kampoudste een Hongaarse, die geen woord Duits of Frans kende en ons, als we haar Hongaarse bevelen niet verstonden, op oorvijgen en trappen tracteerde.
HYGIËNISCHE TOESTANDEN.
Toen ik over de slaapzalen sprak, heb ik reeds verklaard, welke moeilijkheden er waren om water te krijgen, al was het. maar om jezelf of je goed te wassen. In de vier weken, welke wij in het kamp doorbrachten, gaf men ons nooit zeep of zeeppoeder. Een of twee Nazi-bewaaksters zeiden dan tot hun collega's en de arbeiders: ,,Zie eens, hoe vuil die Jodinnen zijn." Een of twee andere bewaaksters, die meer begrip toonden, vroegen in de fabriek, of men ons geen zeeppoeder geven kon. Het antwoord luidde, dat men ons zeeppoeder als beloning voor onze prestaties zou geven. Een deel der vrouwen werkte onophoudelijk met olie, het was haar dus onmogelijk, zich te reinigen van het vet. Hierdoor werd hun exantheem, dat in dit beroep veel voorkwam, erger en veroorzaakte gevaarlijke furunkels.
Over het algemeen waren de door de ondervoeding te voorschijn komende steenpuisten een veelvuldig verschijnsel, enige gevallen toonden het begin van een phlegmone; een andere ziekte in het kamp was enteritis, die ontstond door de slechte kwaliteit van het brood en door de koude.
In het kamp waren een Joodse vrouwelijkc arts en twee verpleegsters, maar haar stonden slechts weinig medicamenten ter beschikking. Zo ontbrak het gedurende twee weken aan een middel tegen diarrhee, die aanmerkelijke verwoestingen in onze scharen aanrichtte.