Russische reisschetsen

EEN TOCHT OP DEN WOLGA.

indruk te krijgen van de grootschheid van deze rivier in het onbegrensde Russische landschap.

De tocht ontleent ongetwijfeld in de voornaamste plaats zijn bekoring aan deze grootschheid. De rivier schiet, beter wellicht: zwaait tusschen een hoogen en een lagen oever door, den hoogen aan den rechterkant, den lagen aan den linkerkant. De hooge oever bestaat uit lage, heel langzaam klimmende heuvelen, die hier en daar van formatie veranderen, vaak gekarteld zijn, doch soms den merkwaardigen vorm van trapezium en vierkant aannemen. Deze heuvelen zijn voor een groot deel met dicht en zwaar hout bezet: dennen, wilgen, berken. Zij vormen een rijke, boeiende afzetting van den stroom. De lage oever is vaak begroeid met struik- en grasachtige gewassen, niet hoog genoeg om het oog te trekken, doch precies even te hoog om uitzicht te gunnen op de zich daarachter uitstrekkende eindelooze velden, ongeacht het streepje steppenachtig terrein, dat men reeds ver in het Zuiden een enkel maal onder de zon kan zien schitteren. Het drenken van paarden en vee, een Hollandsche molen, breekt op den lagen oever soms de eentonigheid.

Tusschen deze oevers leeft de Wolga een zeer spannend eigen leven. De rivier zwaait in breede, machtige bochten, even breed en machtig als de rivier zelf, door het land. De bodem der rivier is zandig, en in het geheele stroomgebied hebben zich overal zandruggen, als reusachtige bovendrijvende walvisschen, gevormd, of lange, scherpe zandtongen, die, ver van den oever tartend het water instekend, onder het scherpe halftropische licht van Zuid-Rusland fel flikkeren. Hier en daar verheft zich in het midden der rivier, of in een meerachtige bocht, een beboscht eiland, dat aan de kanten naar het schijnt nauwelijks doortocht laat. De Wolga-boot heeft met al deze verkeersbelemmeringen rekening te houden. De gezagvoerder, die den Wolga bevaart, moet stellig een bevaren baas zijn, die zeker is van zijn zaak. Men moet zijn boot over het watervlak van den Wolga sierlijk zien zwenken, als zij een breeden zandrug moet mijden, of via een smalle geul — althans op een afstand gezien smal — om een eiland moet heen-boeg-seeren, om weer in ruim water mooi uit te loopen. Dit breed scheren van de boot over het water van links naar rechts, deze prettige spanning, door de fijne navigatie gewekt, waardoor het varen kleur en fleur krijgt, als bevond men zich op een tjotter, die staat onder het spel van den wind, maken den tocht voor den passagier tot een waarachtige vreugde.

De rivier is overigens één stuk vroolijk leven doordat zij onvermoed druk bevaren wordt door schepen en schuiten van elk soort en slag; één lange sliert van vaartuigen trekt dag-in, dag-uit den Wolga op en af, — totdat de felle winter komt, die het water doet verstijven en de vaart stopzet. Deze booten doen, voor zooveel zij er belang bij hebben, de vele, op beide oevers gelegen steden en dorpen aan tot het afzetten en opnemen van passagiers, het laden en lossen van goederen. De steden en dorpen, ofschoon op zichzelf talrijk genoeg, liggen wederom oneindig ver uit elkaar — waardoor de sensatie van de onmetelijkheid van het land nieuw voedsel vindt. Van de dorpen ziet men veelal niet anders dan de aanlegsteigers, waartoe een platboomschuit met een daarop gebouwd huis dienst doet; de dorpen zelf liggen achter den dijk. De paar groote steden, zooals Samara en Saratof, vertoonen zich als in de breedte ver-uitgerekte en terras-gewijze neergezette Oostersch-witte huizenrijen, waarboven zich de vele mooie, kleurige kerkkoepels en minarets — men herkent hier den Turkschen invloed — verheffen. Van het belangrijke Kazan, dat op den hoogen oever ligt, ziet men daarentegen niet anders dan een paar schamele huizen boven op den dijk.

110