Een plan van onbeschrijfelijke grootheid

en zocht toen Laura's blik weer op. 'Heeft u wel eens over traumatische neurose gehoord, dokter?'

Laura, die enigszins werd overvallen door deze onverwachte vraag, herhaalde: 'Traumatische neurose?'

'Daardoor werd mijn man dus getroffen,' ging Selma alweer verder. 'Ons leven was ook té mooi om waar te zijn. We waren samen met ons kind een hecht en blij gezinnetje, maar het mocht zo niet blijven. Zomaar, op z'n werk werd Aaron getroffen door een zwaar hartinfarct en toen hij ook nog eens een ingrijpende bypass operatie moest ondergaan, was het met hem gebeurd. Zijn geest kon die aanslag op zijn lichaam niet aan en had alle kracht verloren om zijn verborgen kampleed nog langer te onderdrukken. Hetzelfde als gebeurd was door het Eichmann proces, gebeurde nu veel heviger en deze keer hadden de waanzinnige angst en pijn definitief bezit van hem genomen. Hij zonk weg in een diepe depressie en werd voor ons een onbereikbare, volkomen in zichzelf opgesloten man. Als rebbe Morgenstern nog had geleefd had ook hij hem niet meer kunnen helpen.'

'Was er helemaal geen contact meer mogelijk met hem?' vroeg Laura.

Selma schudde haar hoofd. 'Nauwelijks. Alleen heel in het begin kon hij nog wel eens een helder moment hebben en dan keek hij met droeve ogen naar zijn kind. Maar zodra Bram zijn blik beantwoordde en hoopvol terugkeek, sloeg Aaron zijn ogen weer neer. Zelfs zijn zoon die alles voor hem betekende, zelfs een wonder kon hem niet meer redden. Het ging ook gaandeweg steeds slechter met hem, later murmelde hij enkel nog maar onsamenhangende flarden tekst over angst en doodgaan. Maar het aller, aller

129