Schetsen en vertellingen

Eens om de veertien, Zondags, nam ze ’n derde-klas-kaartje naar Haarlem, waar Riekje bij de moeder van ’n vriendin uitbesteed was, en dan bleef ze den heelen middag binnenshuis, achter de horren van het optrekje, hielp ^yt kind met onhandige bewegingen, keek ’t onrustig in de klare, blauwe oogen - zich niet gelukkig voelend, nee, in de verste verte niet - en zich alle mogelijke dingen verwijtend, juist om dat niét gelukkig zijn.

Alle moeders waren met zoo’n kleintje in d’r sas. Zij niet. Ze probeerde ’t - ’t lukte niet. ’t Kind had zijn oogen, zijn neus, zijn haar. En omdat ’r gekke verliefdheid sinds zijn gemeenen streek, tot ’n innigen, bijna woesten haat was gegroeid, omdat ze al wat-ie aan herinneringen had achtergelaten, nog vóór Riekje’s geboorte in blinde verwoedheid vernield had, kreeg ze soms iets onbewust-vijandigs over zich, als ’t kleutertje op ’r schoot, met witte, magere grijphandjes te wriemelen lee.

En dat voelde ’t kind, of ’t leek ’t te voelen, ’t Kon ineens beginnen te schreeuwen, te gieren dat ’t ’r paars van werd, en eerst in de armen van de pleegmoeder kwam ’t weer tot bedaren.

‘Ik doe ’r toch niks/ praatte Marie dan verdrietig: ‘heb u ooit zoo iets gezien ...’

‘Dat komt/ lachte Koosje - die ’r meer den slag van had dan zij -: ‘dat komt natuurlijk daarvandaan, dat ’t kind an mijn gewend is... Hoef je je niks van an te trekken... As ze d’r volle hersens krijgt, zei ze vanzelf zien, hoe jij je voor ’r uitslooft...’

’t Was ’n slappe troost, maar ’t was ’r een, een die ^yr bij ’t werk opporde, een die ^yi uren kon bezig houden.

Ze was een van de stugste meiden van de fabriek, haast zonder kameraad. Ze sjouwde harder dan de anderen, babbelde weinig, haalde geen grapjes uit, zat telkens met ’r gedachten bij de dingen, die ’r zoo’n opstopper hadden gegeven. Wat ze van ’r centen kon afdragen, werd in Riekje’s kostgeld, in ’n jurkje, ’n paar schoentjes, ’n stukje speelgoed uit de Fransche Bazar, gestoken.

Ze dee ’t zonder sentimentaliteit, zonder echte, diepgevoelde genegenheid. Ze dee 't omdat je ^yt móst doen, omdat je je kind niet op ’n andermans schoeren kon schuiven, omdat ze ’t ook wel plezierig vond, as Riekje niet bij de kinderen in de buurt afstak. Ze deed ’t, zonder jeugd, zonder lachen, zonder geluk - ze dee ’t met moeite, omdat ’r borst niet tegen ^yt vooroverzitten kon, en ze vooral tegen

210