geen enkel geluid en wanneer een hunner wordt geroepen om Thora voor te lezen en zich langs de vele aanwezigen een weg baant, zijn z’n schreden onhoorbaar. Zelfs geen geritsel van doods-kleeren wordt er vernomen.
„Slechts het eeuwig-brandende licht, dat zich in de synagoge bevindt, is voor deze gemeente der Dooden een herinnering aan het leven.
„Doch bij ééne gelegenheid wordt er in deze vergadering van hen, wien de spraak is ontnomen, een klank gehoord: is het beslist, dat een der leden der gemeente der Levenden scheiden moet van het aardrijk, dan wordt zijn naam met luider stemme ter synagoge uitgeroepen en de dooden haasten zich het nieuwe lid hunner gemeente te gaan ontvangen.
„Opdat de gemeente der Dooden wete, dat de tijd gekomen is, de rust te hernemen, daar de gemeente der Levenden het bedehuis wenscht binnen te treden om God te danken voor den nieuwen dag, is het de plicht van hem, die het bedehuis opent, drie malen met den sleutel op de deur te kloppen.”
Jitschok hield op en met een fijn lachje keek hij ons aan. En wij begonnen te debatteeren, ofschoon we het eens waren met elkaar, dat het toch onmogelijk was, dat dooden zouden op-
137