Bloemlezing uit zijn werk

voorkeur voor het maatschappelijk onderwijs en de achterstelling van het Joodsche onderwijs!

Wanneer dan tegenwoordig de bijzondere school in de kringen der wetgetrouwen terecht als de éénige uitweg aanvaard wordt, toch moet hier met nadruk gezegd worden, dat dit het principe des Joden-doms niet isl

Het Jodendom kent de Joodsche school als een op zichzelf staande school.

Daar moeten plaats en tijd alléén aan het Joodsche onderwijs gewijd worden!

Dit is ook veelal de éénige mogelijkheid in die gemeenten, waar een bijzondere school niet mogelijk is wegens het te klein aantal Joodsche gezinnen.

De Joodsche ontwikkeling komt nergens anders tot haar recht, dan daar, waar zij het uitsluitende doel is. Dat geldt voor iederen vorm van school, zij het lagere-, middelbare- of hoogeschool.

Zooals gezegd, de Joodsche ontwikkeling begint bij het kind op dien leeftijd reeds, waarop men nog niet denkt aan de maatschappelijke ontwikkeling te beginnen. In het Jodendom kent men geen afgebakende grens van schoolplichtigen leeftijd. Het kind gaat de school in, zoodra het daarvoor rijp is. En de school waarop het nu gaat, wordt het uitsluitend in Joodsche ontivikkeling grootgebracht.

Het leert natuurlijk al zeer vroeg daar zijn taal lezen en schrijven. Het Joodsche kind kon dus gewoonlijk al vóór zijn zesde jaar lezen en schrijven! In het Jodendom was dus analfabetisme uitgesloten. In al die eeuwen, toen lezen en schrijven slechts het voorrecht was van geleerden en priesters, was het Joodsche kind al op vijfjarigen leeftijd geheel met deze kunst vertrouwd!

״Als de vijand in de stad komt, gaan wij hem tegemoet en prikken hem de ogen uit met onze schrijfpennen!" riepen de honderden kinderen in de scholen van Bethar, toen de Romeinen de stad belegerden (Jerusjalmi Taanit 4-5). Het gebruik van het schoolbord was reeds bekend in den tijd van Rabbi Akiba (Abot Rabbi Natan 6). De kinderen schreven op rollen hele stukken uit de Touroh over om deze uit het hoofd te leeren (Gittin 60a). Als men aan een letter der gebedriemen twijfelt, omdat deze niet meer duidelijk op het

II