Rechtskundige significa

130

bewustzijn is dus bij de verschillende individuen niet verschillend omdat ieder van eigen criteria en maatstaven is vervuld, maar omdat de zuivere werking van het bij allen gelijkelijk aanwezige rechtsbewustzijn op zoo verschillende wijzen wordt gestoord. Hef die stoornis op en de uitkomst van de werking van het rechtsbewustzijn zal dezelfde zijn”.

Laat dit alles volmaakt waar zijn. Dan is daarmee nog volstrekt niet aangegeven hoe uit alle individueele rechtsopvattingen algemeene rechtsnormen ontstaan, waaraan men zich feitelijk houdt en waaraan men zich ook rechtens behoort te houden. Want ook dit laatste wordt door Prof. Krabbe volgehouden. Niet alleen een „zijn”, maar ook een „behooren”. Een „behooren” evenwel kan nooit worden bewezen door een „empirisch-gevonden grondwet van het rechtsbewustzijn”. Gelijk Prof. Kranenburg dan zou hebben gevonden. Deze: „elk lid der rechtsgemeenschap is ten aanzien der verdeeling van de voorwaarden voor lust en onlust,, gelijk en gelijkwaardig, voor zoover hij niet zelve de voorwaarden voor het ontstaan van bijzonderen lust en onlust heeft geschapen; zooveel lust en onlust, als waarvoor elk de voorwaarden heeft gecreëerd, komen aan hem toe”. ¹)

Dat die grondwet zóó inductief-empirisch gevonden

¹

) „Positief redhfc en rechtsbewustzijn’’ foldz.. 84.