Rechtskundige significa

103

Immers, zoodra gij van bloote waarneming overgaat tot beoordeeling der werkelijkheid, (en hoe anders haar recht te vinden?) hebt gij' woorden noodig, zoowel voor het denken als voor het spreken van Uw oordeel. Beweegt gij U dan daarbij niet steeds binnen de door U zelf zoo-even beschreven gevangenis der taal?

Ik antwoord het volgende. Zeer zeker zijn en blijven wij de gevangenen der taal. Maar ons nieuw verkregen inzicht doet ons toch de taal anders waardeeren. Wij onderwerpen ons niet meer aan haar wil.¹) Bij elke rede-neering vragen wij ons af of zij niet een buiten de werkelijkheid zich begevende taalvereering is. Het woord wordt zoodoende slechts middel tot benadering der wèr-kelijkheid. En daarmede is de rechtswetenschap verheven tot den rang der ervaringswetenschappen, vervult het woord bij haar geen andere rol meer dan in de natuur-of scheikunde, dan in de medische wetenschap. Deze allen waren ook eenmaal aan de taal gebonden⁸) die, zich hullende in het mom der logica, het waagde hun voor

¹

*) Gevaarlijke beeldspraak: de taal te personifieer en en te spreken van de wil van de taal.