Pathologieën

taal, maar er is geen woord en geen woordswending bij, die ik niet in mij heb gehoord, als ik sterk gestemd dit boek bewerkte. Wil je mij eerlijk, (ach, dat spreekt vanzelf) zeggen hoe je het vindt.

Georges Eekhoud heeft het al gelezen, en die bewonderde het wel, als een sterk en gaaf boek. Hij zal er eene voorrede bij maken, en ervan verzorgen eene buitenlandsche vertaling ³). Wat had ik niet liever, dat jijzelf dit boek bij de lieden zoudt inleiden, die toch mijn vriend bent van jaren her. Nietwaar, in nood heb ik je altijd weer opgezocht, en dat is juist het bewijs, dat ik veel om je geef, en dat ik je vertrouw zooals je patiënten dokter F. v. E. betrouwen.

Wil je toch eene inleiding maken? ]e hebt het voor Adriaan van Oort *) ook gedaan. Het is waar ״Irmenlo" was je sympathiek, en helaas, misschien is mijn werk je tegen?

Wil je de uitgave van dit boek bij den heer Versluys aanbevelen? Ik kan wel een uitgever krijgen, maar die staat mij niet aan, en verder ken ik van die lieden geen een. Wil je dat doen, ook al behaagt het boek je niet? Uitgegeven wordt het toch, maar dan op eene wijze, die mij leed doet. Je kunt V. duidelijk zeggen, hoe je tegenover mijn werk staat, en dat hij je met de uitgave genoegen doet, alleen om het boek van je vrind te redden uit mindere handen."

Van Eeden weigerde opnieuw. Hij schreef geen inleiding, bemiddelde niet bij Versluys en schreef na het verschijnen ook geen bespreking.

Pathologieën mocht dan op het punt staan te verschijnen, het zat De Haan niet mee. Begin 1908 werd hij plotseling, zonder enige opzegtermijn door B. en W. van Amsterdam ontslagen als reserveonderwijzer van de gemeentescholen, ״alleen op grond van mijne geschriften" zoals hij in een brief aan Lodewijk van Deyssel meedeelde. Kranten reageerden meer dan eens onvriendelijk op zijn bijdragen in de verschillende tijdschriften.

Toen Pathologieën eenmaal in de boekhandel te koop was, werd het niet veel beter, ondanks de voorrede van Eekhoud. Op 21 juni 1908 publiceerde Frits van Raalte een scherpe aanval op de roman in het weekblad De Amsterdammer, het blad nogwel waaraan De Haan sinds 1905 meewerkte en waarin hij later vele van zijn kwatrijnen zou laten afdrukken. Een week later reageerde De Haan in hetzelfde weekblad met een artikel Lectuur over de perverse hartstocht. Er is over Pathologieën niet veel geschreven; het boek werd

224