Pathologieën

19.

Het eenige middel, waardoor Johan beteren kon, was de vrijwillige toestemming van René, daarin, dat zij zouden scheiden. Daarover spreken durfde Johan niet meer. Hij schreef René voorzichtig en bescheiden, met brandende schaamte over deze afhankelijke bescheidenheid. Hij schreef:

״René, mijn leven wordt door jou voortdurend moeilijker, en het zou alles veel gemakkelijker zijn, wanneer je van mij weg wilde gaan.

Ik wend mij dus nu tot je met de dringende bede, dat je mij met rust zult laten.

Nog enkele maanden en mijn examen is voorbijgegaan. Kun jij niet voor die enkele maanden gaan leven in een van de groote steden van Europa, waar je altijd met genoegen hebt geleefd? Ik ga in Augustus naar Italië en vader en ik gaan in October te Cuilemburg wonen, dus dan ben je weder geheel in staat om hier te komen.

Je hebt mijn leven gedurende de laatste twee jaren in eene steeds toenemende mate verward. Ik zie geen uitkomst, wanneer je mij geenen vrede laat,

Hans."

19.

René antwoordde binnenkort:

״Beste Hans, je bezit in vrijwel hoogere mate mijne onaangename gewoonte van niet rustig te kunnen blijven luisteren, wanneer iemand tegen je spreekt. Daarom geef ik je liever een stipt en schriftelijk antwoord op je schrijven.

Ik heb inderdaad in vele groote hoofdsteden van Europa met genoegen geleefd. Hans, groote steden zijn groote menschelijke wonderen. De hoofdstad van een groot rijk trekt de slechtste en de beste menschen naar zich toe. Daardoor bereikt het leven er een uiterste spanning, waarin ik gaarne verkeer. In het algemeen heb ik er bezwaar tegen iets te doen, wat een ander aangenaam is, maar omdat jij het mij zoo vriendelijk en eenvoudig vraagt, wil ik gaarne aan je verzoek voldoen en uit Holland en Haarlem weggaan. Op ééne besliste voorwaarde echter: dat jij met mij meegaat. Denk daar dus over, en geef mij antwoord.

Het is niet waar, dat je in Augustus naar Italië gaat, dat weten we alletwee veel beter. Als je vader naar Holland komt, zal ik hem

189