Pathologieën

Het was voor Johan, alsof zij, met bijzonder doorzicht, wist, dat zijn leven zich in hoogen nood bevond. Hare woorden maakten eenen vreemden gevoeligen indruk op hem.

Gedurende den nacht droomde Johan van de hooge hemelen. Die droom was goud, lichtrood en blauw gekleurd. De kleurige hemel ruischte van diepe zachte muziek, die als zuidenwind van geluid was.

Na het ontwaken gevoelde Johan zich gelukkig in zijn lichaam en in zijne ziel.

Terwijl hij den rijweg naar Haarlem aflegde, dacht Johan somberend aan René. Hij wist volkomen juist, dat hij zonder dezen volkomen goedgeluk zou hebben.

10.

Er kwam razernij van nachten van mishandeling tegen Johan. Met dartele scherts martelde hem René, of ineenen langzaam met volmaakte, verzorgde bewegingen, aandachtsvol ernstig. René wroette de nagels uit de witte voeten van Johan, die rul-rood bloedden. Hij kon in dien nacht niet slapen, omdat hij het linnengoed van zijn bed niet zichtbaar bebloeden wilde. Daarom bleef hij op zitten in den nacht vol pijn, met zijne afschuwwekkende voeten in zachte koelte van water gedoopt. Over dag bemoeide René zich nooit met Johan. Er was alleen marteling, geene tederheid, en niet de minste geestelijke gemeenschap.

11.

Wanneer Johan door René afgemarteld werd in den stillen nacht in het stille huis, kon hij niet ontlastend gillen om de oude menschen niet. Hij was een verkrompen brok van pijn geworden. Hij kreunde bij sommige bijtende, stompende en krabbende smarten diep in de keel. René zeide in dien tijd, dat het wellicht beter was, wanneer zij met zich tweeën alleen eene woning hadden. Hij sprak daarover met tedere stem, zeggend:

״Hans, ik wil je natuurlijk tot niets dwingen, en als je hier wilt blijven, dan blijf ik ook . .. mijn noodlot is nu eenmaal, dat ik niet van je afkan, en dat jij daaraan ten gronde gaat.. . maar zou het niet beter wezen, wanneer wij in een eigen huis woonden .. . dan kon je gillen en schreeuwen zooveel je wilt, als ik je soms onwille-

185