In Russische gevangenissen

menti 4) geef ik het volgende uit een schrijven van een hoofdambtenaar van het Engelse gevangeniswezen: ⁴Ik herinner mij het boek van de heer Harry de Wyndt nog zeer goed. Hij is een Amerikaan en hij was absoluut niet op de hoogte van het Engelse strafstelsel toen hij zijn boek schreef in 1896. Zijn mededelingen omtrent het Engelse systeem waren absoluut onjuist. Zij werden dadelijk tegengesproken. Het boek werd vrij algemeen gewantrouwd. De algemene mening was, dat hij door de Russische regering was betaald om te schrijven zoals hij deed.’

Er is sinds ik mijn mededelingen over de Russische gevangenissen publiceerde, niet weinig gebeurd. De amnestie, hopeloze hoop van velen, is voorbijgegaan, zonder voor de politieke gevangenen veel verlichting te hebben gebracht. Voor de meer ernstige politieke veroordeelden bracht de amnestie volstrekt niets. Voor vele gevangenen was deze schraalte niet onverwacht en niet teleurstellend. Een van hen schrijft mij: ‘Van die amnestie verwacht ik niets en verlang ik niets. Ik verlang iets geheel anders en verwacht dat ook. Mijn leven is ellendig. Maar wij hopen en vertrouwen.’

De vijftiende februari ben ik weer op reis naar Rusland gegaan, ten einde te beproeven iets ten goede te verkrijgen voor de gevangenen in het algemeen en voor sommige gevangenen in het bijzonder. Mijn hoop was niet groot, dat ik gemakkelijk veel verkrijgen zou. Maar men moet soms iets van het zijne wagen, om iets voor zijn vrienden te winnen.

Over de ervaringen en de uitkomsten van mijn tweede reis, ofschoon niet van ieder openbaar belang ontbloot, zal ik hier slechts weinig schrijven. Mijn taak is lijden en zwijgen. Zwaarder dan het luide uitschreien, dat het hart kan opluchten.

Ik was te St. Petersburg zeer goed aanbevolen en heb daardoor verschillende hooggeplaatste personen gesproken, wier namen ik niet vermelden kan, en van wie ik niet veel heb verkregen. Voor een gedeelte zal dit gelegen hebben aan de ongunstige indruk, die mijn artikelen in sommige regeringskringen hebben gemaakt. Het is niet hier de plaats mij te verdedigen. Ik

123