handeling, maar een straf. Een gevangene Brielin werd tweemaal gegeseld. De politieke gevangenen hebben steeds vergif bij zich, onvindbaar verborgen. Vergif namen in: Moshkin, Mikhailov, Ryshkov, Leibason, Maslov, Cherstvov, Odintsov, Koslov en Pkhalsky. Hun polsen openden en bloedden dood: Ryshkov, Leibason en Maslov. De doden werden de volgende morgen in een gemeenschappelijke kuil begraven. De commandant sprak tot de overlevenden: “Sterf allemaal: ik laat begraven De andere gevangenen zijn een hongerstaking begonnen.’
Habent suajata libelli.
Waar zijn de boeken gebleven, die ik voor verschillende gevangenen te Moskou gezonden heb? De heer Von Boetticher schreef mij, dat het niet geoorloofd is boeken voor bepaald aangewezen gevangenen te zenden. Een ambtenaar bij het gevangeniswezen schreef mij: ‘De boeken zijn aan de betrokken gevangenen ter hand gesteld.3
E Tenebris.
In mijn bezit zijn gekomen twee brieven door politieke gevangenen in het geheim geschreven aan kameraden in andere gevangenissen, die ze mij hebben weten doen toekomen. De brieven waren in het Russisch geschreven. De vertaling is van de heer Alex. Saalborn, beëdigd translateur voor de Russische taal te Amsterdam. De brieven waren zeer klein en niet steeds duidelijk geschreven. De mogelijkheid bestaat, dat sommige eigennamen niet geheel precies te lezen zijn geweest. Om zeer begrijpelijke redenen is hier en daar iets weggelaten. De eerste brief is geschreven te Schlüsselburg, de tweede te Orel. Beide betreffen dezelfde gebeurtenis.
Uit Schlüsselburg.
...Tn de eerste tijd is het hier nogal dragelijk geweest. Maar later begon de geachte heer Ljubinetski de rechten van de gevangenen te verkorten. Hij wilde een geheel nieuw regime invoeren, maar stuitte dadelijk op tegenstand van een groot aantal
117