Met de stroom mee

heb het zo heet”, zei ze, „ik heb koorts,” en ze voelde zichzelf aan de wangen.

Ludwig zeide: „Mag ik ook eens voelen?” en hij strekte sidderend zijn hand.

Het meisje lachte. Heel spoedig daarna voelde ze zich al veel beter.

Ludwig, om in haar ogen te schitteren, zong oude, romantische liedjes, maar ook indecente, waar hartelijk om gelachen werd. Stiekum zette hem een bediende aan, een onschuldig politiek liedje te zingen.

Hij zag er geen kwaad in, maar er werd daarna niet geapplaudisseerd, men werd stil. De kapitein riep hem hij zich, sprak hem zeer bars aan: „Ich verbiete mich diese Frechheit.”

Ludwig stamelde: „Ganz harmlos, Herr Kapitan” en dacht: krepeer, ploert!

De eerste Carnavalsnacht was heel gezellig met het perzikje, iets liefs, inderdaad iets „harmlos”, zonder bewustheid, maar spoedig vlinderde ze naar een jonger persoon.

In Köln bezocht Ludwig een kleine kerk. Daar hoorde hij, dat een oude pastoor was gearresteerd wegens Communisme, omdat hij had gezegd: „Waar ik vrij bidden kan, daar is mijn Vaderland.”

Ludwig nam oplettend allerlei verborgens waar. Zijn wantrouwen was gewekt door de angstvallige poging tot censuur op het schip. Ook in de café’s was de vreugde geforceerd, hij hoorde glossen op de nieuwe Vrijheid, de nieuwe Honger, de spontane betogingen; scherpe scherts over het afbeulend werk, de slavernij, de oorlogsdreiging. Voorlopig zweeg hij. Tegen Schwülstein, die niet meer in Duitsland komen kon, maar zijn vergrijpen afkocht met spionnage- en politiewerk, liet hij iets los, toen hij weer in Antwerpen terug was. Maar Schwülstein hoorde liever geen politiek.

„Drink,” zei hij.

Ludwig dronk. En als hij dronk, werd hij sentimenteel. En als hij sentimenteel was, begon hij over zijn moeder, uitvoerig, hoe ze leefde, waar ze woonde. Hoe ze geen| kennis droeg van zijn schooiersleven hier. Wat voor goede betrekking hij had gehad, hoe blijde ze was geweest. Hij sprak van het diner in het glanzend Centj/ry Hotel. Nu

157