Het haarlint

nog eens goed wilde opnemen. Toen draaide hij zich om naar Wehner.

'Er zijn veranderingen op til.'

Wehner werd nog bleker dan hij al was geweest. Zijn hart stokte een moment en heel zijn lichaam werd als van ijs. Hahne deed een stap naar voren en pakte zijn handen. 'Ik weet het,' zei hij, 'jullie beleven moeilijke tijden. Maar wie de hoop opgeeft, is verloren.'

Wehner antwoordde niet. Zijn gevoel van bevriezing sloeg plotseling in het tegendeel om. Aan alle kanten brak hem het zweet uit en zijn hart bonsde zo hevig dat zijn borst uit elkaar leek te springen. Hij wilde zijn handen uit die van Hahne losmaken, maar vreesde dat hij dan zou omvallen. 'Joseph,' zei Hahne, 'heb vertrouwen.'

Het klonk bezwerend, bijna smekend. Een diepe vermoeidheid maakte zich van Wehner meester. Zijn ontsteltenis zakte weg, gelaten luisterde hij naar wat Hahne hem vertelde. De volgende morgen zouden ze naar een andere verblijfplaats vertrekken. Hij kon daar niet veel over zeggen, maar er zou niets nagelaten worden om hun lot te veraangenamen.

Wehner knikte als bewijs dat hij het gehoord had en maakte zijn handen los.

'Falke komt in de loop van de dag met je praten,' zei Hahne, terwijl hij een stap naar de deur deed. Hij keerde zich nog eens om : 'Misschien zien we elkaar morgen vóór het vertrek nog. Tot ziens dan.'

V

Hun lot veraangenamen, had Hahne gezegd, en hij wilde inderdaad niets liever. Dit was hij als zijn taak gaan zien en in de vervulling daarvan had hij een zekere virtuositeit bereikt die begon met het uitdenken van een vriendelijke terminologie. Hij was niet de enige die zich hier op toelegde, maar naar zijn oordeel wel de bekwaamste. Zijn woordenschat kende uitdrukkingen als verwijdering, uitschakeling, bijzondere zorg en nog andere die oorspronkelijk voor velerlei uitleg vatbaar waren, maar in zijn kring een zeer bepaalde betekenis hadden gekregen. 'Regulatie van de levensduur' was het uiterste aan openhartigheid dat Hahne

146