Het haarlint

Maar er waren nieuwe gevoeligheden ontstaan: geprikkeldheid ten gevolge van het gedwongen samenzijn in een beperkte omgeving, kleine ergernissen die opgekropt moesten worden en daardoor al spoedig tot levensgrote problemen uitgroeiden.

Mevrouw Hertz bleef daarbij de bemiddelaarster die de aandacht van de vrouwen telkens weer op de dagelijkse dingen richtte en hen door haar voorbeeld eraan herinnerde dat zij zich het beste tegen de nieuwe omstandigheden konden verweren door zoveel mogelijk een normaal leven te leiden. Enkele vrouwen verdiepten zich samen met de mannen in algemene vragen, maar de momenten van innerlijke bevrij-ding werden hoe langer hoe zeldzamer. Aanvallen van neerslachtigheid moesten zij binnenskamers verwerken en bij de gemeenschappelijke maaltijden een evenwichtige houding aan de dag leggen. De kinderen bleven afleiding bieden en zelfs troost, als men de gedachte aan de ook hen bedreigende onzekerheid van zich af kon zetten.

Inmiddels was Hahne, na een afwezigheid van een paar weken, weer verschenen. Wehner had zich afgevraagd of zijn oude vriend zich nog wel om hen bekommerde. Op een ochtend zag hij hem langs de besneeuwde weg naderen, te voet, in een zware winterjas, het gezicht rood van de koude. Wehner wilde hem tegemoet gaan, maar werd door een van zijn medebewoners een ogenblik opgehouden. Toen hij zich van de ander had losgemaakt, was Hahne de voordeur al voorbij en liep naar het huis van Falke.

Wehner keek hem na alsof Hahne daar voorgoed verdween. Een onzinnige gedachte die Wehner bleef kwellen tot zijn oude studiemakker een half uur later het grote huis binnenkwam en zich met hem in een zijkamer afzonderde. Hahne excuseerde zich voor zijn lange afwezigheid en hoopte dat de bewoners inmiddels niets te kort waren gekomen.

'Het heeft ons aan niets ontbroken/ zei Wehner.

De mannen keken elkaar aan en zwegen. Het was een van die stilten die in elk gesprek vielen. Hahne rook nog naar de frisse buitenlucht, een rustige man in de kracht van zijn leven. Wehner, van dezelfde leeftijd, had naast hem iets schimmigs, bleek, met nerveuze ogen en handen.

Hahne stond op en keek naar buiten, alsof hij de omgeving

145