Het haarlint

meer dan er gezegd werd, de behoefte aan steun kon het niet zonder troost stellen.

De tafelgesprekken gingen echter over de praktische zaken van het nieuwe leven: voeding, bewassing en dergelijke. Ook de bibliotheek kwam ter sprake, door mevrouw Hertz aangeprezen als een ruime collectie. Wat heeft dit te betekenen? vroeg deze en gene zich af, maar niemand durfde de vraag hardop te stellen.

Terwijl de kinderen naar bed werden gebracht, gingen anderen naar de leeskamer, een klein arsenaal van klassieken, namen hier en daar een boek van zijn plaats, bladerden erin en zetten het op de oude plaats terug. Van lezen kwam nog niet veel, maar de komende tijd zou daartoe zeker alle gelegenheid zijn.

III

Hun verblijf zou zo min mogelijk het karakter van gevangenschap dragen, had Hahne gezegd. Waar de grens van het mogelijke lag, had hij in het midden gelaten. Wehner had er geen idee van.

De eerste nacht in de nieuwe omgeving had hij urenlang gepiekerd over het mogelijke en het onmogelijke. In de loop van de jaren was het hem hoe langer hoe duidelijker geworden dat het onmogelijke een begrip was dat voortdurend herzien moest worden. Wat gisteren nog als onmogelijk, ja onvoorstelbaar gold, kon vandaag al realiteit zijn. Ten slotte was alleen al het feit van hun aanwezigheid hier verbijsterend. Niets in de wijze waarop zij behandeld werden, viel te rijmen met wat van hogerhand als politiek was aanvaard en werd toegepast. Wehner besloot zich voorlopig maar bij de feiten neer te leggen en gesprekken over dit onderwerp als het enigszins kon te vermijden.

De feiten waren echter geruststellend. Afgezien van de ruime huisvesting en de fraaie omgeving, werd in hun dagelijkse behoeften voorzien op een wijze die weinig of niets te wensen overliet.

Voor levensmiddelen en ook voor kranten en rookgerei zorgden de jachtopziener Falke en zijn vrouw. Hun gedienstigheid gaf de onvrijwillige bewoners het gevoel welkome gasten te zijn. Mevrouw Hertz en haar helpsters bespraken

139