Het haarlint

de kamers lag op de wastafel een bijna leeggeknepen tube tandpasta. Door het contrast met de lichte, bijna voddige meubelen deed de ouderwetse piano denken aan een bastion, een brok vastheid in een wereld van pulver.

De herinnering aan kwellende pianolessen belette hem het instrument te openen. Ze hadden elkaar immers niets te zeggen. Ook het huis had hem niets te zeggen. Hoe een oude vrouw, of zelfs een jonge, het er zou kunnen uithouden, was een vraag die hij zich niet hoefde te stellen. Ze moest vluchten voor een modderstroom, een zee van vuil -zo eenvoudig lag de zaak.

Er gingen drie weken voorbij voordat de emigrante arriveerde. Voor Henks moeder, die hij op de hoogte had gebracht, gaf dat tijd genoeg om het kille huis wat aantrekkelijker te maken. Als kroon op het werk stak ze de gashaard aan, zette een vaas met bloemen op de tafel in de woonkamer en ging daarna terug naar haar eigen huis.

In die drie weken kwam Franz een keer kijken en ging Henk een keer naar de stad om drie maanden huur op te halen. Anders viel er met Boerma niet te praten. Franz had met een machtiging van de eigenares het geld bij een bank geïnd. 'Ze heeft er altijd van gedroomd hier haar oude dag te slijten,' zei Franz, 'en daar lang geleden een beetje geld voor opzij gelegd. Ze is een kennis van mijn familie, vandaar dat ze me vertrouwt.' Hij glimlachte, niet zonder moeite. Er pakte zich ook voor hem een onweer samen en hij wist niet hoe hij eraan zou kunnen ontkomen.

De tengere Ida Kornblum stapte opgewekt uit de trein. Het was een heldere herfstdag. Wie uit het station kwam, liep de wereld rechtstreeks in de armen. Ze bleef even staan kijken alsof ze deze wereld voor het eerst zag. Haar verwelkte gezichtje straalde van verrukking. De lichtblauwe ogen gingen dicht en open, net als bij een pop, dacht Henk. De moede, weemoedige trek die daarna over het gezicht van het vrouwtje gleed, gaf hem een steek in zijn hart. Emigranten, dacht hij en liep met aan iedere hand een koffer naar de taxi. Zou ze hier veilig zijn? Zou iemand, waar ter wereld ook, in de komende jaren veilig zijn?

Franz kwam als laatste, met de zwaarste koffer, het sta

122