Het haarlint

Er ging een lichte schok door haar heen, alsof ze uit een droom opschrok. 'Natuurlijk,' zei ze. 'U kent Cohen toch?' 'Waarom bent u dan meegegaan?' wilde mijn moeder weten.

Juffrouw Rosenbaum keek alsof haar de ongerijmdste vraag van de wereld was gesteld, maar kreeg dadelijk daarna weer iets van haar gewone, half beschroomde houding. 'Ik wou wel eens zien wie m'n werk koopt,' zei ze. 'Het verdwijnt anders zo maar.'

Het gesprek stokte. Er was een kortsluiting ontstaan die er niet minder op werd toen juffrouw Rosenbaum eraan toevoegde: 'En dan de buitenlucht.'

Zij moest zelf het zonderlinge van de situatie inzien, want ze stond op, licht trekkend met haar schouders, alsof ze het plotseling koud had gekregen, en verdween naar boven.

De commentaren in de huiskamer kwamen neer op: het initiatief voor dat uitstapje is vast niet van de brave, degelijk getrouwde Cohen uitgegaan. Enfin, ze moest maar doen waar ze zin in had. Bovendien zou ze ons binnenkort verlaten.

Tot dusver had alles zich afgespeeld in het wereldje van gezin en gemeente. Wat daarbuiten aan stormen woedde of op komst was, werd door deze of gene wel waargenomen, maar niemand zag daarin een bedreiging voor het eigen bestaan. Er waren keizers, koningen en andere machthebbers die graag met wapens kletterden, omdat dit nu eenmaal bij hun vak hoorde.

Maar de kleine joodse koopman behield onverstoorbaar zijn goedlachsheid. Op een mooie zomerochtend kwam Cohen weer een partij goederen halen. Terwijl hij de trap afliep, hoorde ik hem naar boven roepen: 'Morgen is het de grote dag! Tot dan!'

Het grote gebeuren van de volgende dag was juffrouw Ro-senbaums verhuizing. Maar die dag gebeurde er iets waarvoor de verhuizing moest wijken: de mobilisatie van landen zeemacht. Cohen vertrok naar de kazerne, waar hij zich moest melden. Al in uniform vond hij nog gelegenheid om ons te komen vertellen dat hij bij de landsverdediging was ingeschakeld. En dat de eigenaar van juffrouw Rosenbaums nieuwe woning, aangegrepen door de algemeen heersende paniek, de huurovereenkomst had geannuleerd.

116