Het haarlint

het maar met een aanslag in de kerkelijke belasting.

Nu was het met Meijer Barends' jodendom zo gesteld dat de gedachte dat hij iets anders zou zijn dan een jehoede eenvoudig niet bij hem opkwam. Zijn kennis van het geloof beperkte zich echter tot enkele specialiteiten van de joodse keuken en het feit dat men zijn huwelijk kerkelijk moest laten inzegenen, zijn zoons laten besnijden en ten slotte op een joodse begraafplaats ter ruste moest worden gelegd.

De joodse gemeente in zijn nieuwe woonplaats gaf blijk van meer activiteit dan die in Amsterdam. Meijer woonde ongeveer een halfjaar in onze stad, toen een joodse functionaris bij hem kwam informeren waarom zijn kinderen de godsdienstschool niet bezochten. Twee van hen, een meisje en een jongen, hadden er immers ruimschoots de leeftijd voor. Meijer was door deze belangstelling getroffen, niet zozeer om religieuze redenen als wel omdat hij inmiddels vermoedde dat het werk dat hij hier had gevonden, misschien even weinig duurzaam zou zijn als zijn vroegere bezigheden. En wie de grond onder zijn voeten voelde wegzinken, had nu eenmaal niet het recht iemand af te stoten.

Vandaar dat niet alleen zijn oudste kinderen kennis maakten met de beginselen van het jodendom, ook Meijer zelf deed dit, zij het op zijn eigen wijze. Hij stak zijn licht op bij mijn vader, die hem een gebedenboek gaf dat Barends achterstevoren en op zijn kop gehouden opensloeg, ofschoon hij beweerde dat hij lang geleden 'er iets aan gedaan had'. Wat dat iets precies was, werd niet duidelijk, maar Meijer was van goede wil. Hij liet het althans niet bij een gebedenboek, maar wilde ook een gebedsmantel hebben. Aan zo'n kleed kon mijn vader hem eveneens helpen, zij het in de vorm van een exemplaar uit zijn eigen jonge jaren. Daardoor herinner ik me Meijer Barends in zijn rol van synagogebezoeker als een man in de gebedsmantel van een kind. Slechts een deel van zijn bovenlichaam, tot een eind boven zijn middel, werd door de mantel bedekt, wat mij de oneerbiedige indruk gaf dat hij ongekleed de dienst bij woonde.

Meijers contact met de joodse gemeenschap bleef niet zonder vrucht. Toen hij als diamantslijper op de keien belandde, werd hem de juist vrijgekomen post van kerkelijk controleur in de joodse bakkerij aangeboden. Hij accepteerde gretig. Men zal hem wel de nodige instructies hebben gegeven,

108