Het haarlint

De rozenkweker

De man die bij mij aan de deur verscheen, kwam niet onverwacht. Hij had een paar dagen tevoren opgebeld en zich als een ver familielid aangediend.

Het duurde even voordat ik in staat was om me bij zijn naam, Mark Barends, een gezicht voor te stellen.

In de mens die ouder wordt, liggen vele geheel of gedeeltelijk verloren gegane gezichten verborgen. En wie laat in de vorige eeuw of vroeg in deze in een joods milieu geboren werd, is als het ware omgeven door een wolk van weggerukte mensen. Hij weet het dodenrijk voortdurend vlak bij zich, een vreemdeling onder de doden, een vreemdeling onder de zon. Gevoelens van liefde die hij zich zonder de catastrofe van de Tweede Wereldoorlog wellicht nooit bewust zou zijn geworden, roeren zich in hem, nu eens sterk, dan weer zwak, maar altijd met verdriet. Het is een verdriet dat kan samengaan met een lach, al was het maar omdat het een bestanddeel van het leven is geworden.

Zo riep ook de naam Barends bij mij herinneringen op waarin zoveel vertederends lag dat ik de neiging voelde om te glimlachen.

Waren die Barendsen inderdaad familie van ons?

Ik herinnerde me iets, een ontbrekende schakel. Barends' vrouw, Fietje, was een kind uit een tweede huwelijk van de man van een tante van mijn moeder. Uit dat huwelijk kwamen een paar kinderen die we gemakshalve als neven en nichten beschouwden.

Fietje was een dove vrouw met een mannenstem, een druk, spraakzaam type. De last die haar gebrek haar bezorgde, schoof ze grotendeels af op haar omgeving. Men kon moeilijk tegen haar woordenstroom ingaan; het tempo daarvan en haar doofheid lieten niet veel meer toe dan eenrichtingsverkeer.

Zweeg ze, dan kreeg ze, opgesloten in haar wereld zonder geluid, een vermoeide blik.

105