De tweede jeugd

haar exploiteert. Zij kan maar in de modder blijven baggeren... Inderdaad, maar zal hij haar nog kunnen waardeeren, als ze daaruit is?

— Ik ben het zat, dat eeuwige geduvel met jou! barst zij uit. Ik kan me begrijpen, dat je gek was. Je maakt het epn ander ook...

— Je slaat den spijker op den kop, lieve kind. En daarom krabbel ik terug.

Dus moet ze blijven ploeteren in dit leven, met het heftige zelfverwijt van een levenskans te hebben vergooid terwille van een dwaas — en om dien dwaas nog minneleed te voelen... Het maakt haar zoo moe en machteloos, ze ziet hetj leven zoo somber in, dat ze haar arm, dien ze had opgeheven, om hem een stomp toe te dienen, weer laat vallen, als verlamd.

— Ga maar heen, zegt ze, het kan me niks meer schelen...

En hij weet geen andere oplossing dan hieraan dadelijk gevolg te geven en begint zich te kleeden. Zijn onvermogen om uit de ontelbare mogelijkheden, die dit bestaan biedt, er een te kiezen, waarin alle scheidsmuren tusschen mensch en mensch wegvallen, heeft dit teweeggebracht. Inplaats van een weg te kiezen, die onder zonlicht en door duisternis voert, wil hij teruggrijpen naar een, grootendeels imaginairen, paradij-selijken staat. Zoo maskeert zich levensonmacht, en vóór alles gebrek aan schuldbesef en boetvaardigheid. En toch kan hij niet begrijpen, hoe het onstuimige snikken, waaraan Fannie zich heeft overgegeven, hem zoo ongeroerd laat, nee juist een verheugend gevoel van vrij te zijn in hem opwekt. Door zijn

181