Gisteren komt nooit weerom ...

68 Gis teren komt nooit weerom...

het niet te kosten, die zorg zouden de oude lui wel op zich nemen. Met de rabbijn kon worden afgesproken, dat de plechtigheid kort zou duren, en geen redevoeringen of langdradige gezangen. En als Wolf ertegen opzag naar de synagoge te gaan, ook daar was een oplossing voor te vinden, de rabbijn liet zich desnoods aan huis ontbieden. Het kostte een paar guldens meer, maar je kon de chuppah ook thuisbezorgd krijgen.

'Ik wil me aan het geestelijk getto ontworstelen,' declameerde Wolf. Aan zijn stem was te merken, dat hij besluiteloos was.

Zijn vader bracht een nieuw argument in het geding. Tot dusver had hij uitsluitend emotionele argumenten aangevoerd. Thans kwam hij met redelijke overwegingen.

'Stel je voor, jullie krijgt kinderen. Zoiets kan toch gebeuren nietwaar, als men samenleeft. Natuurlijk zeggen jullie tegen die kinderen: jullie bent helemaal vrij om te doen ofte laten wat jullie wilt. Dat moeten die kinderen later zelf maar uitzoeken. Wat waar is, is waar. Maar stel je nou voor, zo'n kind komt later in aanraking met een vrome jongen of een vroom meisje. Ze willen trouwen. Oj, wei... die kinderen kunnen niet trouwen, want de ouders aan één kant hebben geen chuppah gehad. Zouden jullie dat op jullie nesjama willen nemen.'

Dit redelijke argument maakte op Wolf hoegenaamd geen indruk. Maar de emotionele overwegingen lieten hem niet los. Ten slotte hakte hij de knoop door:

'Goed, we zullen in de synagoge trouwen. Laat ik dan maar denken, dat het 't laatste pleizier is, dat ik mijn ouders kan doen, terwijl ik nog bij hen thuis ben. Die chuppah is voor mij: de streep onder het hoofdstuk getto. Maar dan is het ook afgelopen, eens en voor altijd.'

Ze trouwden niet thuis, maar in de synagoge, want toen eenmaal het besluit was gevallen, vond Wolf het kinderachtig de rebbe naar huis te laten komen.

Wolf was een goede zorgzame huisvader. De hele week sleepte hij levensmiddelen van de stad naar huis. Hij kon aan een etalage met etenswaren geen weerstand bieden. Die koopzucht nam toe naarmate het einde van de week dichterbij kwam. Dat hebben joodse huisvaders al gedaan, lang voor de Middeleeuwen. De zorg voor de naleving van de rituele voorschriften vereiste, dat de heer des huizes met strenge voorkeur inkocht. Het aanslepen van levensmiddelen is voor joodse mannen een verworven eigenschap geworden. Dat wist Wolf niet-het was maargoed